Jantar Mantar Protest Site | నిరసనలకు కేరాఫ్ అడ్రస్‌గా ఉన్న జంతర్ మంతర్ కాలం చెల్లిందా?

• సుప్రీం కోర్టు కీలక ప్రశ్న

Jantar Mantar Protest Site | త్రినేత్ర న్యూస్ : 18వ శతాబ్దంలో సూర్య, చంద్రుల గమనాన్ని పరిశీలించడానికి నిర్మించిన ఖగోళ అబ్జర్వేటరీ 'జంతర్ మంతర్'. కాలక్రమేణా ఇది భారత్ ఆధునిక రాజకీయాల్లో నిరసనలకు ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది. అయితే, దశాబ్దాలుగా దేశంలోని ప్రజా సమస్యలకు గొంతుకగా నిలిచిన ఈ చారిత్రక వేదిక కాలం చెల్లిందా? ఇప్పుడిదే ప్రశ్న సర్వత్రా చర్చనీయాంశమవుతోంది. కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ (CJP) నిరసనలు, పోలీసుల ఆంక్షల నేపథ్యంలో జంతర్ మంతర్ భవిష్యత్తుపై సుప్రీంకోర్టు తీవ్రమైన ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది.

శనివారం (అక్టోబర్ 10) ఢిల్లీలో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) జ్ఞానేశ్ కుమార్ రాజీనామా డిమాండ్ చేస్తూ నిరసన తెలుపుతున్న ఒక కార్యకర్తను అదుపులోకి తీసుకున్న పోలీసులు

సుప్రీంకోర్టు విచారణ, ఆందోళనలు

సీఈసీ రాజీనామా డిమాండ్‌తో CJP చేపట్టిన ఆందోళనలు, రవాణా ఆంక్షలపై విచారణ సందర్భంగా సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. శాంతియుతంగా నిరసనలు తెలిపే వారికి కనీస సౌకర్యాలు కల్పించడం ఎంతో కీలకమని, ఇందుకోసం తగిన ప్రత్యామ్నాయ వేదికలను గుర్తించాలని ప్రధాన జస్టిస్ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. కేవలం వెయ్యి మందికి మాత్రమే సరిపోయే ఈ చిన్న స్థలంలో భారీ నిరసనలు చేపట్టడం వల్ల రాకపోకలకు తీవ్ర అంతరాయం కలుగుతోందని అధికారులు వాదిస్తున్నారు.

2026 జూలై 25న తాము చేపట్టిన నిరసన కారణంగా విద్యాశాఖ మంత్రి రాజీనామా చేయడంతో సంబరాలు చేసుకుంటున్న సీజేపీ (CJP) మద్దతుదారులు.

శనివారం నాటి నిరసనల్లో భాగంగా CJP వ్యవస్థాపకుడు అభిజీత్ దీప్కే, సౌరవ్ దాస్, అశుతోష్ రంకా తదితరులను ముంబై నుంచి వస్తుండగానే విమానాశ్రయంలో పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకోవడం కలకలం రేపింది.

Also Read | వెన‌క్కి త‌గ్గేదే లే!.. మ‌రోసారి ఆందోళ‌న‌ల‌కు పిలుపునిచ్చిన సీజేపీ.. ఢిల్లీలో కొన‌సాగుతున్న ఆంక్ష‌లు

చరిత్ర పుటల్లో జంతర్ మంతర్ ప్రాముఖ్యత

ఢిల్లీలోని ఈ చారిత్రక కట్టడాన్ని 1724లో అంబర్ రాజా మహారాజా సవాయ్ జై సింగ్ II నిర్మించారు. మొగల్ చక్రవర్తి మహమ్మద్ షా (రంగీలా) ఆశీస్సులతో నిర్మించిన ఈ భారీ ఇటుక, రాయి పరికరాల అబ్జర్వేటరీ.. కాలక్రమేణా మారుతున్న నగరంలో తన అసలు ఉనికిని కోల్పోయింది.

పండుగలు, శుభ ముహూర్తాలను మరింత కచ్చితంగా లెక్కించడానికి మహమ్మద్ షా 'రంగీలా' ఒక ఖచ్చితమైన పద్ధతిని కోరుకున్నారు. జై సింగ్ జంతర్ మంతర్ నిర్మాణంతో దానిని సాకారం చేశారు. నేడు ఈ చారిత్రక కట్టడం ఆధునిక భారతదేశ అధికార కేంద్రానికి సమీపంలో నిలిచి ఉంది.

స్వాతంత్య్రానంతరం భారత్‌లో ప్రధాన నిరసనలన్నీ ఇండియా గేట్ సమీపంలోని బోట్ క్లబ్ లాండ్స్‌లో జరిగేవి. అయితే 1988లో మహేంద్ర సింగ్ తికాయ్ ఆధ్వర్యంలో వేలాది మంది రైతులు చేపట్టిన చారిత్రక ఆందోళనల తర్వాత భద్రతా కారణాల రీత్యా ఆ ప్రాంతంలో నిరసనలను నిషేధించారు. దీంతో 1993 నాటికి ఆందోళనలు జంతర్ మంతర్ రోడ్డుకు మారాయి.

ఇండియా గేట్ వద్ద కూడా ఇప్పుడు కొన్ని నిరసనలు జరుగుతున్నాయి, ఉదాహరణకు చలికాలంలో వచ్చే కాలుష్యం, పొగమంచుపై ఇటీవల జరిగిన ఆందోళన వంటివి, అయితే ఇలాంటి నిరసనలపై పోలీసులు వెంటనే ఉక్కుపాదం మోపుతారు

'సమస్యల మార్కెట్' నుంచి ప్రశ్నార్థకంగా..

అన్నా హజారే ఉద్యమం మొదలుకొని, సైనిక పింఛన్ల పెంపు పోరాటాలు, మత్స్యకారుల నిరసనలు, రెజ్లర్ల ఆందోళనల వరకు ఎన్నో ఉద్యమాలకు జంతర్ మంతర్ సాక్ష్యంగా నిలిచింది. ప్రముఖ టైమ్స్ మ్యాగజైన్ దీన్ని "సమస్యల మార్కెట్" (Marketplace of Grievances) గా అభివర్ణించింది.

అయితే శబ్ద కాలుష్యం, ట్రాఫిక్ సమస్యల కారణంగా గతంలో గ్రీన్ ట్రిబ్యునల్ (NGT) ఇక్కడ నిరసనలను నిషేధించినప్పటికీ, సుప్రీంకోర్టు ఆ ఆదేశాలను కొట్టివేసింది. అయినప్పటికీ, స్థల పరిమితి, భద్రతా సమస్యల రీత్యా ఇక్కడ నిరసనలను పరిమితం చేయాలని అధికారులు భావిస్తున్నారు. ఇప్పుడు సుప్రీంకోర్టు కూడా ప్రత్యామ్నాయ వేదికల గురించి ప్రస్తావించడంతో, జంతర్ మంతర్ భవిష్యత్తుపై తీవ్ర ఉత్కంఠ నెలకొంది.