US Iran Peace Deal | అమెరికా-ఇరాన్ శాంతి ఒప్పందం: ఆ 14 పాయింట్ల ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లో ఏముంది?

• అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య 14 పాయింట్ల శాంతి ఒప్పంద డ్రాఫ్ట్ ఖరారు.
• జూన్ 19న అధికారికంగా సంతకాలు
• కమర్షియల్ షిప్పింగ్ కోసం స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ జలసంధి రీఓపెన్.
• గ్లోబల్ ఆయిల్ ధరల స్థిరీకరణ
• ఇరాన్ పై ఉన్న శాంక్షన్స్ (ఆంక్షల) సడలింపు
• ఫ్రీజ్ అయిన నిధుల ($25 బిలియన్లు) ఎత్తివేత
• న్యూక్లియర్ డీల్, భవిష్యత్ కార్యాచరణపై 60 రోజుల పాటు చర్చలు జరిపేందుకు ఇరు దేశాల అంగీకారం

US Iran Peace Deal | త్రినేత్ర.న్యూస్ : పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలకు తెరదించుతూ అమెరికా, ఇరాన్ దేశాలు ఒక కీలకమైన డ్రాఫ్ట్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ (ముసాయిదా ఒప్పందం) కుదుర్చుకున్నాయి. దాడులను నిలిపివేయడం, స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ (Strait of Hormuz)ను తిరిగి తెరవడం, ఇరాన్ న్యూక్లియర్ ప్రోగ్రామ్‌పై మళ్లీ చర్చలు ప్రారంభించడం ఈ ఒప్పందంలో ప్రధానాంశాలు.

ఈ తాత్కాలిక ప్లాన్ ఇరాన్‌పై ఆర్థిక ఆంక్షల సడలింపుతో పాటు, దీర్ఘకాలిక వివాదాలను పరిష్కరించుకోవడానికి ఇరు దేశాలకు 60 రోజుల నెగోషియేటింగ్ విండోను కల్పిస్తోంది.

ఇన్ సైడ్ ద యూఎస్-ఇరాన్ పీస్ డీల్

ఈ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ముఖ్య ఉద్దేశం.. యుద్ధ వాతావరణాన్ని ముగించి, శాంతియుత సెటిల్‌మెంట్‌కు మార్గం సుగమం చేయడం. జూన్ 19న ఈ అగ్రిమెంట్‌పై ఇరు దేశాలు సంతకాలు చేయనున్నాయి. దీని వల్ల మిడిల్ ఈస్ట్‌లో పెద్ద యుద్ధం వస్తుందన్న భయం తగ్గడమే కాకుండా, గ్లోబల్ మార్కెట్లలో ఆయిల్ సప్లైపై ఉన్న టెన్షన్ తొలగిపోనుంది.

ఇది తుది శాంతి ఒప్పందం కాదు. కేవలం టెన్షన్స్‌ను తక్షణమే తగ్గించడానికి ఏర్పాటు చేసిన ఒక ఇంటర్మ్ ప్లాన్. డీల్‌లో ఉన్న పూర్తి వివరాలను అధికారికంగా బయటపెట్టకపోయినా, ఇరాన్ మీడియా రిపోర్ట్స్ ఆధారంగా రాయిటర్స్ (Reuters) పలు కీలక అంశాలను వెల్లడించింది.

హార్ముజ్ జలసంధి రీఓపెన్.. ఆయిల్ ఫ్లో షురూ

ఈ అగ్రిమెంట్‌లో అత్యంత కీలకమైన పాయింట్ 'స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్'. ఇది పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను అరేబియా సముద్రంతో కలిపే అత్యంత ఇరుకైన జలమార్గం.

ప్రపంచంలోని మొత్తం చమురు వాణిజ్యంలో దాదాపు ఐదో వంతు ఈ మార్గం గుండానే సాగుతుంది. దీనికి ఏమాత్రం అంతరాయం కలిగినా ఆయిల్ ధరలు, షిప్పింగ్ ఖర్చులు ఆకాశాన్ని అంటుతాయి. ఈ డీల్ ప్రకారం

• ఇరాన్ ఈ మార్గాన్ని కమర్షియల్ షిప్పింగ్ కోసం తెరుస్తుంది.
• అమెరికా ఇరాన్ పోర్టులపై ఉన్న ఆంక్షలను ఎత్తివేస్తుంది.
• భారీగా క్రూడ్ ఆయిల్ దిగుమతులపై ఆధారపడే భారతదేశం లాంటి దేశాలకు ఇది పెద్ద ఊరట.

ఫ్రోజెన్ అసెట్స్, శాంక్షన్స్ రిలీఫ్

ఆర్థికపరమైన ఆంక్షల సడలింపు ఈ డీల్‌లో మరో ప్రధాన అంశం. ఇరాన్‌ను తిరిగి చర్చల టేబుల్ దగ్గరకు తీసుకురావడంలో ఈ ఆఫర్ పెద్ద పాత్ర పోషించింది.

• చర్చలు కొనసాగుతున్నంత కాలం అమెరికా ఎలాంటి కొత్త శాంక్షన్స్ విధించదు.
• ఇరాన్ ఆయిల్ ఎగుమతులకు టెంపరరీ పర్మిషన్స్ ఇస్తుంది.
• విదేశాల్లో ఫ్రీజ్ అయిన బిలియన్ డాలర్ల ఇరాన్ ఆస్తులను రిలీజ్ చేస్తుంది.

ఇలా రిలీజ్ అయ్యే ఫండ్స్ దాదాపు $25 బిలియన్లు ఉండొచ్చని అంచనా. ఈ నిధులు ఇరాన్ ప్రభుత్వానికి ఆర్థికంగా తక్షణ బూస్ట్ ఇస్తాయి. దాదాపు $300 బిలియన్ల రీకన్‌స్ట్రక్షన్, ఎకనమిక్ డెవలప్‌మెంట్ ప్యాకేజీ గురించి కూడా ఇరాన్ మీడియా రిపోర్ట్ చేసింది కానీ, దీనిపై అధికారిక ప్రకటన రావాల్సి ఉంది.

న్యూక్లియర్ చర్చల పునఃప్రారంభం

అమెరికా-ఇరాన్ సంబంధాల్లో న్యూక్లియర్ ఇష్యూ అత్యంత సున్నితమైనది. తమ న్యూక్లియర్ ప్రోగ్రామ్ కేవలం పౌర అవసరాల (సివిలియన్ పర్పస్) కోసమేనని ఇరాన్ చెబుతుండగా.. అమెరికా, దాని మిత్రదేశాలు మాత్రం ఇరాన్ అణ్వాయుధాలను అభివృద్ధి చేస్తోందని ఆరోపిస్తున్నాయి.

ఈ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ప్రకారం.. ఇరాన్ కొత్తగా అణ్వాయుధాల తయారీకి ప్రయత్నించదు, యురేనియం ఎన్‌రిచ్‌మెంట్‌ను ఆపివేస్తుంది. అలాగే కొత్త న్యూక్లియర్ ఫెసిలిటీలను విస్తరించదు. దీనికి బదులుగా, 60 రోజుల పాటు ఇరుదేశాలు తనిఖీలు, ఆంక్షల ఎత్తివేత, ఇరాన్ యురేనియం నిల్వలపై సుదీర్ఘంగా నెగోషియేషన్స్ జరుపుతాయి.

ఆ 14 పాయింట్ల ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లో ఏముంది?

అమెరికా కానీ, ఇరాన్ కానీ ఈ డ్రాఫ్ట్ పూర్తి వివరాలను అధికారికంగా బయటపెట్టలేదు. కానీ, స్థానిక ఇరాన్ మీడియా కథనాల ప్రకారం ఆ 14 పాయింట్లలోని ముఖ్యమైనవి ఇవే:

• దాడులు, యుద్ధ వాతావరణానికి తక్షణ ముగింపు
• వాణిజ్య నౌకల కోసం స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ ఓపెనింగ్
• ఇరాన్ పోర్టులపై అమెరికా ఆంక్షల ఎత్తివేత
• చర్చల సమయంలో కొత్త యూఎస్ శాంక్షన్స్ ఉండవు
• ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులకు తాత్కాలిక మినహాయింపులు
• ఫ్రీజ్ అయిన ఇరాన్ ఆస్తుల విడుదల
• 60 రోజుల పాటు చర్చల విండో
• అణ్వాయుధాలను తయారు చేయబోమని ఇరాన్ హామీ
• యురేనియం ఎన్‌రిచ్‌మెంట్‌ నిలిపివేత
• న్యూక్లియర్ ఫెసిలిటీల విస్తరణపై ఫ్రీజ్
• ఇరాన్ యురేనియం నిల్వల భవిష్యత్తుపై చర్చలు
• ప్రాంతీయంగా ఉద్రిక్తతల తగ్గింపు చర్యలు
• ఆర్థిక, పునర్నిర్మాణ సంబంధిత చర్చలు
• పూర్తిస్థాయి సమగ్ర ఒప్పందంపై చర్చలు

కొన్ని రిపోర్ట్స్ అయితే.. ఈ డీల్ కేవలం కాల్పుల విరమణకే పరిమితం కాకుండా, గ్లోబల్ మార్కెట్లలో ఇరాన్‌ను తిరిగి యాక్టివ్ చేసేలా లాంగ్-టర్మ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్స్, ప్రాంతీయ భద్రత వంటి అంశాలను కూడా కవర్ చేస్తుందని చెబుతున్నాయి.

ఇది ఎందుకు ముఖ్యం?

మిడిల్ ఈస్ట్‌లో ఒక పెద్ద యుద్ధాన్ని, గ్లోబల్ ఎనర్జీ క్రైసిస్‌ను, ఫైనాన్షియల్ మార్కెట్లలో అనిశ్చితిని ఒకేసారి అడ్రస్ చేయడానికి ఈ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ప్రయత్నిస్తోంది. దశాబ్దాలుగా శత్రుత్వంతో ఉన్న రెండు దేశాలు కన్ఫ్రంటేషన్ (ఘర్షణ) నుండి నెగోషియేషన్ (చర్చల) వైపు అడుగులేయడం చరిత్రాత్మకం.

నెక్స్ట్ ఏంటి?

ఈ డ్రాఫ్ట్ అగ్రిమెంట్ ప్రస్తుతానికి తక్షణ సంక్షోభానికి ముగింపు పలికినా.. అసలైన సవాళ్లు ఆ 60 రోజుల చర్చల్లోనే ఉన్నాయి.

ఈ డీల్ సక్సెస్ అనేది మూడు విషయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

• దాడులు నిజంగా ఆగిపోతాయా?
• స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్‌లో సాధారణ వాణిజ్యం మొదలవుతుందా?
• న్యూక్లియర్ చర్చలు ఒక శాశ్వత పరిష్కారాన్ని చూపిస్తాయా?

ఈ కండిషన్స్ అన్నీ నెరవేరితే, ఈ 14 పాయింట్ల ఫ్రేమ్‌వర్క్ గత కొన్నేళ్లలో అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య జరిగిన అతిపెద్ద డిప్లమాటిక్ బ్రేక్‌త్రూగా మిగిలిపోతుంది.