దానం పదవి ఎందుకు పోయింది? తీర్పులో కీలకమైన మూడు అంశాలు ఇవే

                                       అనర్హతకు మూడు కీలక ఆధారాలు.. కోర్టు తీర్పు నిలిచింది వీటిపైనే

 

2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో దానం బీఆర్‌ఎస్‌ అభ్యర్థిగా ఖైరతాబాద్‌ నుంచి గెలిచారు. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల సమయంలోనూ ఆయన ఆ పార్టీ గుర్తుపై గెలిచిన ఎమ్మెల్యేగానే కొనసాగుతున్నారు. అంటే కాంగ్రెస్‌ అభ్యర్థిగా నిలబడే సమయానికి బీఆర్‌ఎస్‌ నుంచి పొందిన ఎమ్మెల్యే సభ్యత్వాన్ని వదులుకోలేదు. ఈ నేపథ్యం లేకపోతే కేసే ఉండేది కాదు. ఒక పార్టీ అభ్యర్థిగా ఎన్నికైన ఎమ్మెల్యే పదవిలో ఉంటూ మరో పార్టీ అభ్యర్థిగా వ్యవహరించారా? అన్న ప్రశ్నను కోర్టు పరిశీలించింది.

రెండో ఆధారం: కాంగ్రెస్‌ అభ్యర్థిగా నామినేషన్‌

దానం 2024 ఏప్రిల్‌ 23న సికింద్రాబాద్‌ లోక్‌సభ స్థానానికి కాంగ్రెస్‌ అభ్యర్థిగా నామినేషన్‌ వేశారు. ఇది కేసులో అత్యంత కీలకమైన ఆధారం. ఆయన దాఖలు చేసిన ఎన్నికల అఫిడవిట్‌, కాంగ్రెస్‌ అభ్యర్థుల జాబితా, ఎన్నికల ఫలితాల రికార్డు, ఇవి అన్నీ ఆయన కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున పోటీ చేసిన విషయాన్ని నిర్ధారించాయి. దానం కూడా కాంగ్రెస్‌ అభ్యర్థిగా పోటీ చేశానన్న విషయాన్ని తిరస్కరించలేదు. ఈ పత్రాలతో పార్టీ మారడం జరిగిందన్న విషయాన్ని కోర్టు నిర్థారించింది. ప్రచార సభలో పాల్గొనడం లేదా కండువా కప్పుకోవడం గురించి భిన్న వాదనలు వినిపించవచ్చు. మరో పార్టీ అధికారిక అభ్యర్థిగా ఎన్నికల అధికారులకు నామినేషన్‌ సమర్పించడం మాత్రం రికార్డులో నమోదైన చర్య. హైకోర్టు అనర్హత నిర్ణయానికి దీనినే ప్రధాన ఆధారంగా తీసుకుంది.

మూడో అంశం: పార్టీని వదులుకున్నట్లు చూపిన చర్య

రాజ్యాంగంలోని పదో షెడ్యూల్‌ ప్రకారం, ఎమ్మెల్యే తనను గెలిపించిన పార్టీ సభ్యత్వాన్ని స్వచ్ఛందంగా వదులుకుంటే అనర్హతకు గురవుతారు. పార్టీకి రాజీనామా లేఖ ఇవ్వడం ఒక్కటే అందుకు మార్గం కాదు. ఎమ్మెల్యే చేసిన చర్య కూడా ఆయన పార్టీని వదులుకున్నట్లు నిరూపించవచ్చు. బీఆర్‌ఎస్‌ ఎమ్మెల్యేగా ఉంటూ కాంగ్రెస్‌ అధికారిక అభ్యర్థిగా నామినేషన్‌ వేసి పోటీ చేయడాన్ని హైకోర్టు ఆ నిబంధన కింద పరిశీలించింది. దానం బీఆర్‌ఎస్‌ సభ్యత్వాన్ని తన చర్య ద్వారా స్వచ్ఛందంగా వదులుకున్నారని తేల్చింది. అందువల్ల బీఆర్‌ఎస్‌కు రాతపూర్వకంగా రాజీనామా ఇవ్వలేదనే , దానం వాదన ఆయనను అనర్హత నుంచి తప్పించలేకపోయింది.

స్పీకర్‌ నిర్ణయాన్ని హైకోర్టు ఎందుకు రద్దు చేసింది?

దానంపై అనర్హత పిటిషన్లను స్పీకర్‌ తిరస్కరించారు. ఎమ్మెల్యే లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడాన్ని రాజ్యాంగం నిషేధించలేదని ఆయన తన తీర్పులోపేర్కొన్నారు. దానం కాంగ్రెస్‌ తరఫున పోటీ చేసినా, సభలో బీఆర్‌ఎస్‌ సభ్యుడిగానే కొనసాగారని, ఆ పార్టీ బలంపైనా సభ పనితీరుపైనా ప్రభావం పడలేదన్న విషయాన్ని స్పీకర్ పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు. బీఆర్‌ఎస్‌కు ఆయన అధికారికంగా రాజీనామా చేయకపోవడం, ఆ పార్టీ క్రమశిక్షణ చర్య తీసుకోకపోవడం, పిటిషనర్ల ఆధారాలపై ఉన్న అభ్యంతరాలనూ స్పీకర్ తన నిర్ణయంలో ప్రస్తావించారు.

హైకోర్టు స్పీకర్ నిర్ణయంలోని న్యాయపరమైన తేడాను బయటపెట్టింది . ఎమ్మెల్యే ఎంపీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయవచ్చన్నది ఒక విషయం; బీఆర్‌ఎస్‌ ఎమ్మెల్యేగా ఉంటూ కాంగ్రెస్‌ అధికారిక అభ్యర్థిగా పోటీ చేయడం మరో విషయం. రెండో చర్య పార్టీ సభ్యత్వాన్ని స్వచ్ఛందంగా వదులుకున్నట్లా కాదా అనేది స్పీకర్‌ పరిశీలించాల్సిందని కోర్టు తేల్చి చెప్పింది. దానం కాంగ్రెస్‌ అభ్యర్థిగా వేసిన నామినేషన్‌, ఎన్నికల అఫిడవిట్‌ స్పీకర్‌ ముందే ఉన్నాయని పేర్కొంది. సభలో బీఆర్‌ఎస్‌ బలం తగ్గలేదన్న కారణం గానీ, పార్టీ ఆయనపై చర్య తీసుకోలేదన్న కారణం గానీ ఆ పత్రాలకు ఉన్న ప్రాధాన్యాన్ని తొలగించవని స్పష్టం చేసింది. ఈ కారణాలతో స్పీకర్‌ ఉత్తర్వును హైకోర్టు రద్దు చేసింది.

ఏప్రిల్‌ 23 నుంచే అనర్హత

అనర్హతకు కారణమైన చర్య నామినేషన్‌ దాఖలు చేయడమే కాబట్టి, 2024 ఏప్రిల్‌ 23 నుంచే దానం ఎమ్మెల్యేగా అనర్హుడని హైకోర్టు ప్రకటించింది. ఖైరతాబాద్‌ స్థానం ఖాళీ అయినట్లు తేల్చింది. హైకోర్టు చట్టాన్ని సరిగ్గా అన్వయించిందని పేర్కొంటూ సుప్రీంకోర్టు దానం అప్పీలును కొట్టివేసింది.

మొత్తంగా తీర్పును నిర్ణయించినది ఒకే చర్యకు సంబంధించిన మూడు స్పష్టమైన విషయాలు గమనించాలి. ఒకటి దానం బీఆర్‌ఎస్‌ ఎమ్మెల్యేగా ఉన్నారు; రెండోది అదే సమయంలో కాంగ్రెస్‌ అధికారిక అభ్యర్థిగా నామినేషన్‌ వేసి పోటీ చేశారు; మూడోది ఆ చర్య కారణంగా పదో షెడ్యూల్‌ ప్రకారం బీఆర్‌ఎస్‌ సభ్యత్వాన్ని స్వచ్ఛందంగా వదులుకోవడంగా కోర్టు నిర్ధారించింది. ఇదే దానం నాగేందర్ ఎమ్మెల్యే పదవి అనర్హతకు న్యాయపరమైన కారణమైంది.