SIR నుంచి ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ అభిశంసన డిమాండ్  దాకా.. ఏం జరిగింది?

            SIRలో ఏం జరిగింది?.. కమిషనర్ల అభ్యంతరాలతో అభిశంసన డిమాండ్‌

 

ఓటర్ల జాబితాను సరిచేసేందుకు మొదలైన SIR వివాదం, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను తొలగించాలన్న డిమాండ్‌ వరకు చేరింది. కాంగ్రెస్‌ ‘ఓట్‌ చోరీ’ ఆరోపణలకు తోడు, ఎన్నికల సంఘంలోని ఇద్దరు కమిషనర్లు రాతపూర్వకంగా లేవనెత్తిన ప్రశ్నలు ఇప్పుడు చర్చనీయాంశమయ్యాయి. అసలు ఈ వివాదం ఎలా మొదలైంది?

SIR ఎందుకు మొదలైంది?

SIR అంటే ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ. మరణించినవారి పేర్లు తొలగించడం, చిరునామా మారినవారి వివరాలు సరిచేయడం, ఒకటి కంటే ఎక్కువ చోట్ల నమోదైన పేర్లను గుర్తించడం దీని లక్ష్యమని ఎన్నికల సంఘం చెబుతోంది. 2025 జూన్‌లో బిహార్‌లో మొదలైన ఈ ప్రక్రియను తర్వాత ఇతర రాష్ట్రాలకు విస్తరించింది. అర్హులైన ఓటర్లందరి పేర్లు జాబితాలో ఉండేలా చూడటం కూడా ఈ సవరణలో భాగమని పేర్కొంది.

కాంగ్రెస్‌, ఇతర విపక్షాల అభ్యంతరం సవరణ అమలుపై ఉంది. పాత జాబితాతో వివరాలు సరిపోలలేదని ఓటర్లకు నోటీసులు ఇవ్వడం, ఆధారాలు సమర్పించే బాధ్యతను వారిపైనే పెట్టడం వల్ల అర్హులైనవారి పేర్లు కూడా తొలగిపోతున్నాయని ఆరోపిస్తున్నాయి. పత్రాలు సేకరించడానికి ఇబ్బందిపడే వలస కార్మికులు, పేదలు, మహిళలపై దీని ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుందని చెబుతున్నాయి. కాంగ్రెస్‌ ఈ పరిణామాలను ‘ఓట్‌ చోరీ’గా అభివర్ణిస్తోంది.

కమిషనర్లు ఏం ప్రశ్నించారు?

ముగ్గురు సభ్యుల ఎన్నికల సంఘంలో జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌. సుఖ్‌బీర్‌ సింగ్‌ సంధూ, వివేక్‌ జోషి మరో ఇద్దరు కమిషనర్లు. ఓటర్ల నమోదు, పేర్ల తొలగింపు, జాబితా నిర్వహణకు సంబంధించిన కొన్ని చర్యలపై సంధూ, జోషి గత పది నెలల్లో కనీసం 14 సందర్భాల్లో రాతపూర్వక అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు వెలుగులోకి వచ్చింది. కొన్ని నిర్ణయాలు తమకు తెలియకుండా ఎన్నికల సంఘం పేరిట తీసుకున్నారని వారు ప్రశ్నించారు.

కొత్త ఓటరుగా నమోదు చేసుకునే ఫారం–6 లో పాత SIR జాబితాకు సంబంధించిన ప్రశ్నను చేర్చడంపై వారు అభ్యంతరం తెలిపారు. ఓటర్ల జాబితాను నిర్వహించే స్థానిక అధికారులకు పూర్తి కంప్యూటర్‌ యాక్సెస్‌ ఉందా, లేక డేటాపై నియంత్రణ ఢిల్లీలో కేంద్రీకృతమవుతోందా అని ప్రశ్నించారు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో కొన్ని పేర్ల చేర్పునకు వ్యతిరేకంగా దాఖలైన అప్పీళ్లకు ఎవరు అనుమతి ఇచ్చారన్న అంశాన్నీ లేవనెత్తారు. “ఓటర్ల జాబితాలో పేర్ల చేర్పు, తొలగింపుపై నిర్ణయాలు ఎవరు తీసుకున్నారు? ఆ నిర్ణయాలకు ముగ్గురు కమిషనర్ల ఆమోదం ఉందా? అని సంధూ, జోషి ప్రశ్నించారు.”

రాహుల్‌, విపక్షాల డిమాండ్‌ ఏంటి?

రాహుల్‌ గాంధీ కొంతకాలంగా ఓటర్ల జాబితాపై ‘ఓట్‌ చోరీ’ ఆరోపణ చేస్తున్నారు. ఇద్దరు కమిషనర్ల అభ్యంతరాలు బయటపడిన తర్వాత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ పనితీరుపై ఆయన విమర్శలు మరింత తీవ్రమయ్యాయి. కాంగ్రెస్‌ నేత కె.సి. వేణుగోపాల్‌ , జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను తొలగించి, ఎన్నికల సంఘం పనితీరుపై సుప్రీంకోర్టు పర్యవేక్షణలో స్వతంత్ర విచారణ జరపాలని డిమాండ్‌ చేశారు. ఇటీవలి నిర్ణయాలను పార్లమెంటరీ కమిటీ సమీక్షించాలని పి. చిదంబరం కోరారు. ఇతర విపక్ష నేతలు సైతం SIRను నిలిపివేయాలంటున్నారు.

అభిశంసన నోటీసు ఎక్కడుంది?

జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ తొలగింపు డిమాండ్‌ ఇద్దరు కమిషనర్ల అభ్యంతరాలతో కొత్తగా మొదలైంది కాదు. గతంలో విపక్ష ఎంపీలు ఇచ్చిన తొలగింపు నోటీసును లోక్‌సభ, రాజ్యసభ అధ్యక్ష స్థానాలు తిరస్కరించాయి. అనంతరం ఏప్రిల్‌ 24న రాజ్యసభలో మరో నోటీసు ఇచ్చారు. కమిషనర్ల అభ్యంతరాలు వెలుగులోకి రావడంతో, ఆ నోటీసుపై నిర్ణయం తీసుకోవాలన్న డిమాండ్‌ మళ్లీ ముందుకొచ్చింది.

రాజకీయ చర్చలో దీనిని ‘అభిశంసన’ అంటున్నారు. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ను పదవి నుంచి తొలగించాలంటే సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి తొలగింపునకు వర్తించే తరహాలో పార్లమెంటరీ ప్రక్రియ పూర్తి కావాలి. నోటీసు ఇచ్చినంత మాత్రాన తొలగింపు జరిగినట్లు కాదు.

ఎన్నికల సంఘం, బీజేపీ సమాధానం ఏమిటి?

ఇద్దరు కమిషనర్ల రాతపూర్వక వ్యాఖ్యలు తుది నిర్ణయానికి ముందు జరిగే అంతర్గత చర్చలో భాగమని ఎన్నికల సంఘం వివరణ ఇచ్చింది. గత ఏడాదిలో తీసుకున్న తుది నిర్ణయాలన్నీ ముగ్గురు కమిషనర్ల ఏకాభిప్రాయంతోనే జరిగాయని తెలిపింది. నిర్ణయం తీసుకునే దశలో ప్రశ్నలు, సూచనలు రావడం సహజమని పేర్కొంది.

బీజేపీ కూడా కమిషనర్ల మధ్య చర్చను ఎన్నికల అక్రమానికి ఆధారంగా చూపడాన్ని తప్పుబడుతోంది. భిన్న అభిప్రాయాలకు చోటుండటం సంస్థ పనిచేస్తున్న తీరును చూపుతుందని వాదిస్తోంది. విపక్షాలు మాత్రం ఇద్దరు కమిషనర్లు లేవనెత్తిన నిర్దిష్ట అభ్యంతరాలను ఎలా పరిష్కరించారో ఎన్నికల సంఘం వివరించాలని కోరుతున్నాయి

ఓటరుకు తెలియాల్సింది ఏంటి?

SIRపై వివాదానికి సమాధానం రాజకీయ ఆరోపణల్లో మాత్రమే లేదు. ఎన్ని పేర్లు తొలగించారు? ఏ కారణాలతో? ఎంతమందికి నోటీసులు అందాయి? విచారణ, అప్పీళ్ల తర్వాత ఎన్ని పేర్లు తిరిగి చేర్చారు? ఈ వివరాలు బయటపడితే అర్హులైన ఓటర్లకు జరిగిన నష్టాన్ని గుర్తించవచ్చు. ఇద్దరు కమిషనర్ల ప్రశ్నలకు ఇచ్చిన సమాధానాలు వెల్లడైతే ఎన్నికల సంఘం నిర్ణయ ప్రక్రియపైనా స్పష్టత వస్తుంది.

జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ తొలగింపు నోటీసుపై పార్లమెంటు తన ప్రక్రియ ప్రకారం నిర్ణయం తీసుకుంటుంది. అంతకంటే ముందు ప్రతి ఓటరూ తన పేరు జాబితాలో ఉందో లేదో తెలుసుకోగలగాలి. పొరపాటు ఉంటే ఎన్నికలకు ముందే సరిచేసుకునే అవకాశం అందాలి. ఓటర్ల జాబితాపై నమ్మకానికి అదే అసలు పరీక్ష.