Hantavirus | ప్ర‌పంచాన్ని వ‌ణికిస్తున్న మ‌రో కొత్త వైర‌స్.. ‘హంటా’.. ఏంటిది, ఎలా వ్యాప్తి చెందుతుంది..?

Hantavirus | ప్ర‌పంచ‌వ్యాప్తంగా ప‌లు దేశాల్లో ప్ర‌స్తుతం హంటా అనే కొత్త రకం వైర‌స్ వ్యాప్తి చెందుతున్న నేప‌థ్యంలో ప్ర‌జ‌లు ఆందోళ‌న వ్య‌క్తం చేస్తున్నారు. ఇది కూడా కోవిడ్‌-19లా వ్యాపిస్తుందా, మ‌ళ్లీ లాక్‌డౌన్ పెట్టాల్సి వ‌స్తుందా, మాస్కుల‌ను త‌ప్ప‌నిస‌రిగా ధ‌రించాలా.. వంటి ప్ర‌శ్న‌లు ప్ర‌జ‌ల్లో ఉత్ప‌న్న‌మ‌వుతున్నాయి. అయితే ప్ర‌జాందోళ‌న పెరుగుతున్న నేప‌థ్యంలో ప్ర‌పంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) స్పందించింది. ఈ మేర‌కు సంస్థ ఎపిడెమిక్ అండ్ పాండెమిక్ మేనేజ్‌మెంట్ డైరెక్ట‌ర్ మ‌రియా వాన్ కెర్ఖోవ్ మీడియా స‌మావేశంలో కీల‌క వివ‌రాల‌ను వెల్ల‌డించారు. ఇది కోవిడ్ లాంటిది కాద‌ని, ఇన్‌ఫ్లుయెంజా వైర‌స్ కూడా కాద‌ని ఆమె స్ప‌ష్టం చేశారు. ఇది పూర్తిగా భిన్నంగా వ్యాపిస్తుంద‌ని తెలిపారు.

మ‌నిషి నుంచి మ‌నిషికి వ్యాప్తి త‌క్కువే..

ప్రస్తుతం నౌకలో లక్షణాలతో ఉన్న ప్రయాణికులు లేదా సిబ్బంది ఎవరూ లేర‌ని ఆమె తెలిపారు. గతంలో ఆండీస్ వైరస్ వ్యాప్తి సందర్భాల్లో మనిషి నుంచి మనిషికి వ్యాప్తి ఎక్కువగా సన్నిహిత సంబంధాల ద్వారానే జరిగింద‌ని అన్నారు. WHO అత్యవసర ఆరోగ్య కార్యక్రమంలోని అలర్ట్ అండ్ రెస్పాన్స్ కోఆర్డినేషన్ విభాగం డైరెక్టర్ అబిద్ ర‌హ‌మాన్ మ‌హ‌మ్మ‌ద్ మాట్లాడుతూ 2018-2019లో అర్జెంటీనాలో ఇలాంటి పరిస్థితిని చూశామ‌ని తెలిపారు. అప్పట్లో ఈ త‌ర‌హా లక్షణాలతో ఉన్న వ్యక్తి ఓ సామాజిక సమావేశానికి హాజరుకావడంతో అనేక మందికి వైరస్ సోకింద‌ని, ప్రస్తుతం కూడా పరిమిత స్థలంలో, సన్నిహితంగా ఎక్కువసేపు గడపడం వల్ల క్లస్టర్ కేసులు కనిపిస్తున్నాయ‌ని చెప్పారు. పబ్లిక్ హెల్త్ చర్యలు, కాంటాక్ట్ ట్రేసింగ్, ఐసోలేషన్ వంటి చర్యలను కచ్చితంగా అమలు చేస్తే ఈ వ్యాప్తి చెయిన్‌ను విచ్ఛిన్నం చేయ‌వ‌చ్చ‌ని, ఇది పెద్ద ఎపిడెమిక్‌గా మారుతుంద‌ని భావించ‌డం లేద‌ని తెలిపారు. ఇది ప్రస్తుతం ఒక నిర్దిష్ట పరిమిత వాతావరణంలో జరిగిన వ్యాప్తి మాత్రమే అని ఆయన పేర్కొన్నారు.

ఇది క‌రోనా కాదు..

WHO నిపుణులు తెలిపిన ప్రకారం ప్రస్తుతం పరిస్థితి అర్జెంటీనా వ్యాప్తిని పోలి ఉన్నప్పటికీ, ఇది భారీ మహమ్మారిగా మారే అవకాశాలు తక్కువగా ఉన్న‌ట్లు తెలుస్తోంది. డాక్టర్ మహమ్మ‌ద్ మాట్లాడుతూ పబ్లిక్ హెల్త్ చర్యలతో వైరస్ వ్యాప్తి చెయిన్ ను నియంత్రించవచ్చ‌ని, ఇది పరిమిత స్థాయి వ్యాప్తిగానే ఉండే అవకాశం ఉంద‌ని పేర్కొన్నారు. కాగా వాన్ కెర్ఖోవ్ స్పందిస్తూ ఇది కరోనా వైరస్ కాద‌ని, ఇది చాలా కాలంగా ఉన్న వేరే రకం వైరస్ అని తెలిపారు. ఆరు సంవత్సరాల క్రితం ఎదుర్కొన్న కోవిడ్ పరిస్థితితో దీనికి పోలిక లేద‌ని, ఇది ఒక పరిమిత ప్రాంతంలో, ముఖ్యంగా నౌకలో కనిపిస్తున్న వ్యాప్తి మాత్రమే అని తెలిపారు. ఇది కోవిడ్‌లా వ్యాపించద‌ని ఆమె స్పష్టం చేశారు.

మ‌హ‌మ్మారిగా మారే అవ‌కాశం త‌క్కువ‌..

హంటా వైరస్, కోవిడ్-19 మధ్య ప్రధాన తేడా వైరస్ వ్యాప్తి విధానంలోనే ఉంది. హంటా వైర‌స్‌ ప్రధానంగా జంతువుల నుంచి మనుషులకు వ్యాపించే జూనోటిక్ వ్యాధి. ముఖ్యంగా ఎలుకల మూత్రం, విసర్జనలు లేదా లాలాజలం ద్వారా మనుషులకు సంక్రమిస్తుంది. మరోవైపు కోవిడ్-19 అత్యంత వేగంగా వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి వ్యాపించే శ్వాసకోశ వైరస్ కావ‌డం గ‌మ‌నార్హం. రెండు వైరస్‌లు కూడా తీవ్రమైన శ్వాస సంబంధిత సమస్యలకు కారణమవుతాయి. అయితే హంటా వైరస్ సాధార‌ణంగా ఎక్కువ ప్రాణాంతకమై ఉండే అవ‌కాశాలు ఉంటాయి. కానీ ఇది మనుషుల మధ్య సులభంగా వ్యాపించదు. క‌నుక మహమ్మారిగా మారే అవకాశం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.

ఆండీస్ స్ట్రెయిన్ అయితేనే వ్యాప్తి..

కోవిడ్-19 గాలిలో ఎక్కువసేపు నిలిచి, ఒకే గదిలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలకు సోకుతుంది. అయితే హంటావైరస్ మనిషి నుంచి మనిషికి వ్యాపించాలంటే చాలా సన్నిహితంగా, ఎక్కువసేపు సంబంధం ఉండాలి. అందువల్ల హంటావైరస్ వ్యాప్తులు సాధారణంగా స్థానిక స్థాయిలోనే పరిమితమవుతాయి. హంటావైరస్ సాధారణంగా ఎలుకల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. మనిషి నుంచి మనిషికి వ్యాప్తి చెందడం అత్యంత అరుదైన విషయమ‌ని వారు తెలిపారు. ఇటీవల క్రూయిజ్ నౌకలో నమోదైన కేసుల్లో ఆండీస్ స్ట్రెయిన్ గుర్తించినట్లు తెలిసింది. ఇదే మనుషుల మధ్య వ్యాపించలిగే ఏకైక హంటావైరస్ రకం అని వారు తెలిపారు. అయినప్పటికీ ఇది వ్యాపించాలంటే చాలా సన్నిహిత సంబంధాలు అవసరమని వారు చెబుతున్నారు.

ప్ర‌మాద స్థాయి త‌క్కువే..

ఈ సందర్భంగా WHO డైరెక్టర్ జనరల్ టెడ్రోస్ మాట్లాడుతూ ఆండీస్ వైరస్ ఇంకుబేషన్ పీరియడ్ ఆరు వారాల వరకు ఉంటుంద‌న్నారు. అందువల్ల మరిన్ని కేసులు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంద‌ని, అయితే ఇది ఒక తీవ్రమైన ఘటన అయినప్పటికీ, ప్రజారోగ్య పరంగా తాము ప్రమాద స్థాయిని తక్కువగానే అంచనా వేస్తున్నామ‌ని తెలిపారు.

8 కి చేరిన ఇన్‌ఫెక్ష‌న్ల సంఖ్య‌..

హంటా వైర‌స్ వ్యాప్తితో ఇటీవ‌ల వార్త‌ల్లో నిలిచిన డ‌చ్ క్రూయిజ్ నౌక ఎంవీ హోండియ‌స్ ప్ర‌స్తుతం స్పెయిన్‌కు చెందిన కానరీ దీవుల వైపు ప్రయాణిస్తోంది. మే 7న ముగ్గురు అనారోగ్య ప్రయాణికులను అత్యవసర చికిత్స కోసం తరలించిన తర్వాత నౌక ప్రయాణం కొనసాగుతోంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) మే 4న ఈ వైర‌స్ వ్యాప్తిని అధికారికంగా ధ్రువీకరించింది. ఏప్రిల్ ప్రారంభం నుంచి ఇప్పటివరకు మొత్తం 7 ఇన్ఫెక్షన్లు నమోదవగా, ముగ్గురు మరణించినట్లు వెల్లడించింది. మే 6న మరో కొత్త కేసు నిర్ధారణ కావడంతో మొత్తం కేసుల సంఖ్య 8కి చేరింది. హంటావైరస్ ఇంకుబేషన్ పీరియడ్ 1 నుంచి 6 వారాల వరకు ఉండడంతో, రాబోయే రోజుల్లో మరిన్ని కేసులు వెలుగులోకి వచ్చే అవ‌కాశం ఉంద‌ని అధికారులు భావిస్తున్నారు. ఏప్రిల్ చివర్లో వ్యాప్తిని గుర్తించేలోపే నౌక నుంచి దిగిపోయిన ప్రయాణికులను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆరోగ్య సంస్థలు పర్యవేక్షిస్తున్నాయి. అయితే ప్రజలకు ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రమాద స్థాయి తక్కువగానే ఉందని అధికారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.

ఎక్క‌డ ఉంటుంది, ఎన్ని ర‌కాలు..?

హంటా వైర‌స్ అనేది ఒకే వైరస్ కాదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాపించే పరస్పర‌ సంబంధాలు ఉన్న వైరస్‌ల సమూహం. ఈ వైరస్‌ల సహజ నిల్వ కేంద్రాలు అడవి ఎలుకలు, ఎలుకల జాతులు, మోల్స్ వంటి రోడెంట్లు. వైరస్ సోకిన రోడెంట్లకు సాధారణంగా లక్షణాలు కనిపించవు. కానీ వైరస్ వాటి శరీర కణాల్లో పెరుగుతూ ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు ఇది మనుషులకు కూడా సోకి తీవ్రమైన అనారోగ్యానికి, మరణానికి దారితీస్తుంది. హంటా వైరస్‌లను ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా విభజిస్తారు. ఒక‌టి ఓల్డ్ వరల్డ్ హంటా వైరస్. ఇవి ప్రధానంగా యూరప్, ఆసియాలో కనిపిస్తాయి. ఇవి సాధారణంగా మూత్రపిండాలపై ప్రభావం చూపుతాయి. మరణాల రేటు 15 శాతం లేదా అంతకంటే తక్కువగా ఉంటుంది. రెండోది న్యూ వరల్డ్ హంటా వైరస్. ఉత్తర, దక్షిణ అమెరికాలో కనిపించే ఈ వైరస్‌లలో ఆండీస్ వైరస్, సిన్ నోంబ్రే వైరస్ ముఖ్య‌మైన‌వి. ప్రస్తుతం హోండియస్ నౌకలో వ్యాప్తి చెందినది ఆండీస్ వైరస్ స్ట్రెయిన్‌గా గుర్తించారు. ఇదే మనుషుల మధ్య వ్యాపించగలిగే అరుదైన హంటా వైరస్ రకంగా నిర్దార‌ణ అయింది.

చికిత్స లేదు..

సిన్ నోంబ్రే వైరస్ కారణంగానే 2025 మార్చిలో ప్రముఖ నటుడు జీన్ హ్యాక్‌మ‌న్ భార్య బెట్సీ అరకావా మరణించి ఉండొచ్చని గతంలో వార్తలు వచ్చాయి. ఈ వైరస్‌లు ప్రధానంగా ఊపిరితిత్తులపై ప్రభావం చూపుతాయి. కేసులలో దాదాపు 40 శాతం వరకు మరణాలు సంభవించే ప్రమాదం ఉంటుంది. ప్రారంభంలో ఫ్లూ లక్షణాల్లా కనిపించే ఈ వ్యాధి, ఆ తర్వాత వేగంగా ఊపిరితిత్తులలో తీవ్ర ఇన్‌ఫ్లమేషన్ (వాపు)కు దారితీసి ఊపిరితిత్తులు, గుండె వైఫల్యానికి కారణమవుతుంది. వైరస్ సోకిన తర్వాత 1 వారం నుంచి 8 వారాల మధ్య ఎప్పుడైనా లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ప్రస్తుతం హంటా వైరస్‌కు నిర్దిష్ట చికిత్స లేదు. వైద్యులు హైడ్రేషన్, కృత్రిమ శ్వాస, డయాలిసిస్ వంటి సహాయక చికిత్సలు మాత్రమే అందిస్తున్నారు.

ఇలా వ్యాప్తి చెందుతుంది..

హంటావైరస్ కేసులు చాలా అరుదుగా నమోదవుతాయి. అమెరికా సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ అండ్ ప్రివెన్షన్ తెలిపిన ప్రకారం, 1993 నుంచి 2023 చివరి వరకు అమెరికాలో మొత్తం 890 కేసులు మాత్రమే నమోదయ్యాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎక్కువ కేసులు చైనాలో కనిపిస్తుంటాయి. ముఖ్యంగా ఓల్డ్ వరల్డ్ హంటా వైరస్ స్ట్రెయిన్‌ల వల్ల ప్రతి సంవత్సరం వేల సంఖ్యలో కేసులు నమోదవుతున్నాయి. సాధారణంగా ఎలుకల మూత్రం, విసర్జనలు గాలిలో కలిసినప్పుడు వాటి వైరల్ కణాలను మనుషులు పీల్చడం ద్వారా వైరస్ సోకుతుంది. ఉదాహరణకు వైరస్ సోకిన ఎలుకలు ఉన్న గదిని ఊడ్చినప్పుడు, వాటి మూత్రం, విసర్జనల ధూళి గాలిలోకి వ్యాపించి వైరస్‌ను పీల్చుకునే అవకాశం ఉంటుంది. ఎలుక కాటు, లాలాజలం తాకడం ద్వారా కూడా కొంత ప్రమాదం ఉంటుంది.

ల‌క్ష‌ణాలు ఇవే..

హంటా వైర‌స్ సోకిన వారికి ప్రారంభంలో దాదాపుగా ఎలాంటి ల‌క్ష‌ణాలు క‌నిపించ‌వు. ఇంకుబేష‌న్ పీరియ‌డ్ 6 నుంచి 8 వారాల పాటు ఉంటుంది క‌నుక రోజులు గ‌డిచే కొద్దీ నెమ్మ‌దిగా ల‌క్షణాలు బ‌య‌ట ప‌డ‌తాయి. జ్వ‌రం, వ‌ణుకు, తీవ్ర‌మైన అల‌స‌ట‌, కండ‌రాల నొప్పులు (ముఖ్యంగా తొడ‌లు, న‌డుము, వెన్ను) ముందుగా క‌నిపిస్తాయి. త‌రువాత నెమ్మ‌దిగా త‌ల‌నొప్పి తీవ్ర‌త‌ర‌మ‌వుతుంది. వికారంగా ఉండి త‌ల‌తిరిగిన‌ట్లు అనిపిస్తుంది. వాంతికి వ‌చ్చిన‌ట్లు అవుతుంది. కొంద‌రికి విరేచ‌నాలు కూడా అవుతాయి. క‌డుపు నొప్పి, ద‌గ్గు, శ్వాస తీసుకోవ‌డంలో ఇబ్బంది, ఛాతి ప‌ట్టేసిన‌ట్లు ఉండ‌డం, గుండె వేగంగా కొట్టుకోవ‌డం, ఊపిరితిత్తుల్లో ద్ర‌వాలు చేర‌డం వంటి ల‌క్ష‌ణాలు క‌నిపిస్తాయి. అయితే రోజులు గ‌డిచే కొద్దీ ఈ ల‌క్ష‌ణాల్లో తీవ్ర‌త పెరుగుతుంది. అలా జ‌రిగితే అత్య‌వ‌స‌ర వైద్య చికిత్స అందించాలి. లేదంటే ప్రాణాపాయ ప‌రిస్థితులు ఏర్ప‌డుతాయి.

నౌక‌లోనే వ్యాప్తి చెందిందా..

దాదాపు 150 మంది ప్రయాణికులతో ఉన్న ఎంవీ హోండియస్ నౌక‌ ఏప్రిల్ 1న అర్జెంటీనా నుంచి 33 రోజుల ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించింది. నౌకలో ఎలుకలు ఉన్నట్లు ఎలాంటి సమాచారం లేనందున, వైరస్ వ్యాప్తి నౌకలో ప్రారంభమై ఉండ‌క‌పోవచ్చ‌ని భావిస్తున్నారు. ప్రాథమికంగా అనారోగ్యానికి గురైన ప్రయాణికులు నౌక ఎక్కే ముందు అర్జెంటీనా, చిలీ ప్రాంతాల్లో పర్యటించినట్లు సమాచారం. ఆ సమయంలో ఎలుకల ద్వారా వైరస్ సోకే పరిస్థితుల్లో ప్ర‌భావితం అయి ఉండవచ్చని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. వైరస్ ఇంకుబేషన్ పీరియడ్ ఎక్కువగా ఉండటంతో, వారు నౌక ఎక్కే సమయానికి ఆరోగ్యంగా కనిపించి, తర్వాత లక్షణాలు అభివృద్ధి చెంది ఉండవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. ఆ తర్వాత పరిమిత స్థలంలో గాలి పంచుకోవడం, సన్నిహిత సంబంధాల వల్ల ఇతరులకు వైరస్ వ్యాపించి ఉండొచ్చని భావిస్తున్నారు.

ప్ర‌యాణికుల‌ను ట్రాక్ చేస్తున్న అధికారులు..

కాగా నౌక ప్రస్తుతం స్పెయిన్ వైపు ప్రయాణిస్తోంది. మార్గమధ్యంలో పలువురు రోగులను చికిత్స కోసం తరలిస్తున్నారు. అలాగే ఏప్రిల్ 24న వ్యాప్తిని గుర్తించకముందే నౌక నుంచి దిగిపోయిన 29 మందిని అధికారులు ట్రాక్ చేస్తున్నారు. వారిలో ఎక్కువగా వైరస్‌కు గురైన వ్యక్తులను క్వారంటైన్‌లో ఉంచి లక్షణాల కోసం పర్యవేక్షించ‌నున్నారు. అమెరికాలోని మూడు రాష్ట్రాల నివాసితులను కూడా ప్రస్తుతం పర్యవేక్షిస్తున్నారు. మే 7న డచ్ అధికారులు విడుదల చేసిన సమాచారం ప్రకారం నౌక ప్రయాణికుడు కాకపోయినా ఒక ప్రయాణికుడితో స్వల్పంగా సంబంధం కలిగిన విమాన సిబ్బంది సభ్యుడిని కూడా హంటావైరస్ అనుమానిత లక్షణాలతో ఆస్పత్రిలో చేర్చారు.

బ‌హిరంగ ప్ర‌దేశాల్లో జాగ్ర‌త్త‌..

ఆరోగ్య అధికారులు మరిన్ని కేసులు నమోదయ్యే అవకాశాన్ని పూర్తిగా కొట్టిపారేయడం లేదు. అయితే నౌక వెలుపల ప్రజలకు ప్రమాదం చాలా తక్కువగానే ఉందని స్పష్టం చేస్తున్నారు. ఎందుకంటే ఎక్కువ హంటావైరస్ కేసులు నేరుగా ఎలుకలు లేదా వాటి విసర్జనల ద్వారా సోకుతాయ‌ని, మనుషుల మధ్య వ్యాప్తి చాలా అరుదుగా మాత్రమే జరుగుతుంద‌ని తెలిపారు. అయితే సెలవుల సమయంలో కూడా ప్రజలు స్థానిక ఆరోగ్య ప్రమాదాలపై అప్రమత్తంగా ఉండాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఇంటి వద్ద ఉండే పరిస్థితులతో పోలిస్తే, ఇతర దేశాల్లో వైరస్ వ్యాప్తి ప్రమాదాలు భిన్నంగా ఉంటాయ‌ని హెచ్చరిస్తున్నారు.