Diwali 2026 | దీపావళి ఎప్పుడు జరుపుకోవాలి?.. లక్ష్మీ పూజ శుభ ముహూర్తం, 5 రోజుల క్యాలెండర్, పూజా విధానం ఇదే..!

Diwali 2026 | త్రినేత్ర న్యూస్ : భారతీయులు అత్యంత వైభవంగా, వెలుగుల జిలుగులతో జరుపుకునే అతిపెద్ద పండుగ దీపావళి. చెడుపై మంచి, చీకటిపై వెలుగు సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా నిలిచే ఈ దీపాల పండుగ తేదీపై భక్తుల్లో నెలకొన్న సందిగ్ధతకు వేద పండితులు తెరదించారు. చతుర్దశి, అమావాస్య తిథుల కలయికను పరిగణనలోకి తీసుకుని, 2026లో దీపావళిని నవంబర్ 8, ఆదివారం రోజునే జరుపుకోవాలని స్పష్టం చేశారు. ఆ రోజే ఉదయం అభ్యంగన స్నానం, సాయంత్రం ప్రదోష వేళలో లక్ష్మీదేవి పూజ, కేదారేశ్వర నోములు నిర్వహించుకోవడానికి శాస్త్రోక్తంగా అత్యంత అనుకూల సమయమని పండితులు నిర్ణయించారు.

దీపావళి తేదీపై పండితుల క్లారిటీ: నవంబర్ 8నే ఎందుకు?

హిందూ చాంద్రమాన క్యాలెండర్ ప్రకారం కార్తీక (ఆశ్వయుజ బహుళ) అమావాస్య రోజున దీపావళి జరుపుకుంటారు. అయితే అమావాస్య తిథి వ్యాప్తిని బట్టి పండుగ రోజును నిర్ణయిస్తారు.

అమావాస్య తిథి ప్రారంభం: నవంబర్ 8, ఆదివారం ఉదయం 11:27 గంటలకు

అమావాస్య తిథి ముగింపు: నవంబర్ 9, సోమవారం మధ్యాహ్నం 12:31 గంటలకు

శాస్త్ర నియమాల ప్రకారం.. దీపావళి నాటి లక్ష్మీ పూజను అమావాస్య తిథి ఉన్న ప్రదోష కాలం (సూర్యాస్తమయం తర్వాత సమయం)లోనే నిర్వహించాలి. నవంబర్ 8 సాయంత్రమే అమావాస్య తిథితో కూడిన ప్రదోష వేళ ఉన్నందున, ఆ రోజే దీపావళి, లక్ష్మీ పూజ జరుపుకోవాలని పండితులు సూచించారు. అనంతరం నవంబర్ 10 నుంచి కార్తీక మాసం ప్రారంభమవుతుంది. నవంబర్ 24న కార్తీక పౌర్ణమి వస్తుంది.

లక్ష్మీ పూజ శుభ ముహూర్తం, లగ్నం వివరాలు (Diwali 2026 Muhurat)

దీపావళి నాడు స్థిర లగ్నమైన వృషభ లగ్నంలో పూజ చేయడం వల్ల మహాలక్ష్మి ఇంట్లో శాశ్వతంగా కొలువై ఉంటుందని విశ్వాసం.

(గమనిక: ప్రాంతీయ సూర్యాస్తమయ సమయాలను బట్టి స్థానిక పంచాంగాల్లో స్వల్ప నిమిషాల తేడాలు ఉండవచ్చు).

దీపావళి 5 రోజుల పండుగ క్యాలెండర్ (Diwali Festive Calendar 2026)

దీపావళి సంబరాలు ధనత్రయోదశితో మొదలై భాయ్ దూజ్ వరకు ఐదు రోజుల పాటు వైభవంగా సాగుతాయి.

నవంబర్ 6, శుక్రవారం - ధన్‌తేరస్ (ధనత్రయోదశి): కుబేరుడు, లక్ష్మీదేవి, ఆయుర్వేద మూలపురుషుడైన ధన్వంతరి పూజలు చేస్తారు. ఈ రోజు బంగారం, వెండి, నూతన పాత్రలు కొనడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు.

నవంబర్ 8, ఆదివారం (ఉదయం) - నరక చతుర్దశి (ఛోటీ దీపావళి): నరకాసురుడిపై సత్యభామ, శ్రీకృష్ణుల విజయాన్ని స్మరిస్తూ తెల్లవారుజామునే నువ్వుల నూనెతో అభ్యంగన స్నానం ఆచరిస్తారు.

నవంబర్ 8, ఆదివారం (సాయంత్రం) - దీపావళి, లక్ష్మీ పూజ: ఇళ్ల ముందు దీపాలు వెలిగించి, ప్రదోష వేళ మహాలక్ష్మి-గణపతి పూజలు, కేదారేశ్వర వ్రతాలు భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహిస్తారు.

నవంబర్ 9, సోమవారం - గోవర్ధన పూజ (అన్నకూట్): ఇంద్రుడి గర్వాన్ని అణచి, బృందావన ప్రజలను కాపాడేందుకు శ్రీకృష్ణుడు గోవర్ధన గిరిని ఎత్తిన పర్వదినం. ఆలయాల్లో అన్నకూట్ నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు.

నవంబర్ 10, మంగళవారం - భాయ్ దూజ్ (భగినీ హస్తభోజనం): అన్నాచెల్లెళ్లు, అక్కాతమ్ముళ్ల మధ్య అనుబంధానికి ప్రతీకగా నిలిచే వేడుక. సోదరుల ఆయురారోగ్యాల కోసం సోదరీమణులు ప్రార్థించి తిలకం దిద్దుతారు.

పౌరాణిక విశిష్టత: క్షీరసాగర మథనం, శ్రీరాముడి విజయం

దీపావళికి రెండు ప్రధాన పౌరాణిక విశేషాలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి.

దేవాసురులు అమృతం కోసం క్షీరసాగరాన్ని మథించినప్పుడు ఆశ్వయుజ బహుళ అమావాస్య నాడే దివ్య కాంతితో జగన్మాత శ్రీ మహాలక్ష్మి ఉద్భవించింది. అమ్మవారి జన్మదిన సందర్భంగా దేవతలు విశేష పూజలు చేశారు. అందువల్ల ఈ రోజు లక్ష్మీదేవిని ఆరాధిస్తే అష్టైశ్వర్యాలు సిద్ధిస్తాయని నమ్ముతారు.

మరోవైపు, శ్రీరామచంద్రుడు రావణ సంహారం ముగించుకుని, 14 ఏళ్ల వనవాసం అనంతరం సీతా, లక్ష్మణ సమేతంగా అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చిన శుభదినం ఇదే. అయోధ్యావాసులు తమ ప్రభువుకు స్వాగతం పలుకుతూ నగరం మొత్తం నేతి దీపాలతో వెలిగించి స్వాగతించారు.

వ్యాపారులకు ప్రత్యేకం: చోపడా పూజన్ (Chopada Pujan)

గుజరాత్ సహా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న వ్యాపార వర్గాలకు దీపావళి లక్ష్మీ పూజ అత్యంత ముఖ్యమైన రోజు. వ్యాపారులు తమ పాత లెక్కల పుస్తకాలను ముగించి, కొత్త అకౌంట్ బుక్స్, కంప్యూటర్లు, క్యాష్ బాక్సులను లక్ష్మీ-గణేశుల సమక్షంలో ఉంచి పూజలు చేస్తారు. దీనినే చోపడా పూజన్ లేదా శారదా పూజన్ అంటారు. కొత్త ఆర్థిక సంవత్సరంలో వ్యాపారం లాభసాటిగా సాగాలని ఆకాంక్షిస్తూ ఈ పూజ నిర్వహిస్తారు.

ఇంట్లో లక్ష్మీ పూజ ఎలా చేయాలి? (Step-by-Step Puja Vidhanam & Mantras)

దీపావళి సాయంత్రం ఇంట్లోనే సులభంగా, శాస్త్రోక్తంగా పూజ చేసుకునే విధానం.

శుద్ధి. పీఠ స్థాపన: ఇంటిని శుభ్రం చేసి.. ప్రధాన ద్వారానికి మామిడి తోరణాలు, రంగోలీ వేయాలి. పూజా పీఠంపై ఎరుపు లేదా పసుపు రంగు వస్త్రాన్ని పరచి, లక్ష్మీ-గణపతి విగ్రహాలు లేదా చిత్రపటాన్ని ప్రతిష్టించాలి. రాగి లేదా వెండి కలశాన్ని బియ్యం, నాణేలు, మామిడి ఆకులు, కొబ్బరికాయతో స్థాపించాలి.

ధ్యానం: అమ్మవారిని స్మరిస్తూ ఈ క్రింది ధ్యాన శ్లోకాన్ని పఠించాలి:

"యా సా పద్మాసనస్థా విపుల-కటి-తటీ-పద్మ-పత్రాయతాక్షీ |

గంభీరావర్త-నాభిః స్తన-భర-నమితా శుభ్ర-వస్త్రోత్తరీయా ||

యా లక్ష్మీర్దివ్య-రూపైర్మణి-గణ-ఖచితైః స్నాపితా హేమ-కుంభైః |

సా నిత్యం పద్మహస్తా మమ వసతు గృహే సర్వ-మాంగళ్య-యుక్తా ||"

(భావం: పద్మాసనంపై కొలువై, దివ్య కాంతులతో ప్రకాశించే లక్ష్మీదేవి సకల శుభాలతో నా ఇంట ఎల్లప్పుడూ నివసించాలి).

ఆవాహన: అమ్మవారికి పుష్పాలు సమర్పిస్తూ స్వాగతం పలకాలి:

"ఆగచ్ఛ దేవదేవేశి! తేజోమయి మహా-లక్ష్మి!

క్రియమాణాం మయా పూజాం గృహాణ సురవందితే!

శ్రీలక్ష్మీ-దేవ్యై ఆవాహయామి ||"

పంచామృత స్నానం: స్వచ్ఛమైన నీటితో పాటు పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, పంచదార కలిపిన పంచామృతాలతో మానసికంగా అభిషేకం చేయాలి:

"దధి మధు ఘృతంచైవ పయశ్చ శర్కరాయుతం |

పంచామృతం సమానీతం స్నానార్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||"

అలంకరణ, నామార్చన: నూతన వస్త్రం (నూలు పోగు), కుంకుమ, రక్తచందనం, పసుపు, అక్షతలు, తామర పువ్వులు సమర్పించి అష్టోత్తర శతనామాలను పఠించాలి.

ధూపం, దీపం, నైవేద్యం: మూడు వత్తుల ఆవు నేతి దీపం వెలిగించి, పిండివంటలు, పాయసం, పండ్లను నివేదించాలి.

"శర్కరా-ఖండ-ఖాద్యాని దధి-క్షీర-ఘృతాని చ |

ఆహారో భక్ష్య-భోజ్యంచ నైవేద్యం ప్రతి-గృహ్యతామ్ ||"

తాంబూలం, హారతి, క్షమా ప్రార్థన: తాంబూలం సమర్పించి కర్పూర నీరాజనం ఇవ్వాలి. పూజలో ఏవైనా లోపాలు ఉంటే మన్నించాలని ఈ శ్లోకంతో ప్రార్థించాలి.

"ఆవాహనం న జానామి న జానామి విసర్జనమ్ |

పూజా-కర్మ న జానామి క్షమస్వ పరమేశ్వరి ||

మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం సురేశ్వరి |

యత్పూజితం మయా దేవి! పరిపూర్ణం తదస్తు మే ||

శ్రీలక్ష్మీ దేవ్యై అర్పణమస్తు ||"

పూజ అనంతరం ప్రసాదాన్ని కుటుంబ సభ్యులకు పంచి.. ఇంటి ప్రధాన గుమ్మం, బాల్కనీ, కిటికీల వద్ద మట్టి ప్రమిదలతో దీపాలు వెలిగించాలి.

పూజకు కావలసిన ముఖ్య సామగ్రి లిస్ట్ (Puja Samagri)

లక్ష్మీదేవి, వినాయకుడు, సరస్వతీదేవి చిత్రపటం లేదా విగ్రహాలు, పీఠంపై పరవడానికి ఎరుపు/పసుపు రంగు నూతన వస్త్రం, వెండి లేదా రాగి కలశం, కొబ్బరికాయ, మామిడి ఆకులు, తమలపాకులు, పోక వక్కలు, మట్టి ప్రమిదలు, ఆవు నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె, దూది ఒత్తులు, పసుపు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు, కర్పూరం, అగరబత్తీలు, తామర పూలు (లభ్యమైతే), గులాబీ, చామంతి పూలమాలలు, పంచామృతం (ఆవు పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, పంచదార), పండ్లు, నైవేద్య పిండివంటలు, బంగారం లేదా వెండి నాణేలు, కొత్త లెక్కల పుస్తకాలు (వ్యాపారులకు).

దీపావళి పండుగ కేవలం ధన సంపదలను కోరుకోవడం మాత్రమే కాదు. మనలోని అహంకారం, చెడు ఆలోచనలను తొలగించి జ్ఞాన దీపాన్ని వెలిగించుకోవడమే ఈ పర్వదినం వెనుక ఉన్న పరమార్థం.