IPO | ఐపీవోలో పెట్టుబ‌డి పెట్టేముందు గ‌మ‌నించాల్సిన ముఖ్య‌మైన విష‌యాలు ఇవే.. లేదంటే భారీ న‌ష్ట‌మే..

IPO | దేశీయ స్టాక్ మార్కెట్ల‌లో మ‌ళ్లీ ఐపీవోల సంద‌డి మొద‌ల‌వుతోంది. ఆగ‌స్టు నెలలోనే ఏకంగా రూ.22,400 కోట్ల‌ను ప‌లు కంపెనీలు ఐపీవోల ద్వారా స‌మీక‌రించాయి. ఈ నెలాఖ‌రు వ‌ర‌కు మ‌రిన్ని కంపెనీలు ఐపీవోల‌కు సిద్ధ‌మ‌వుతున్నాయి. అయితే ఐపీవోలు వ‌స్తున్నాయ‌ని ప్ర‌తి దాంట్లోనూ పెట్టుబ‌డి పెట్ట‌కూడ‌ద‌ని, ముందుగా ప‌లు అంశాల‌ను ప‌రిశీలించాల్సి ఉంటుంద‌ని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఐపీవో గురించిన పూర్తి వివ‌రాల‌ను తెలుసుకోకుండా పెట్టుబ‌డులు పెడితే భారీగా నష్ట‌పోయే ప్ర‌మాదం ఉంటుంద‌ని హెచ్చ‌రిస్తున్నారు.

ఆర్‌హెచ్‌పీలో మొత్తం వివ‌రాలు..

ఇప్పటికే స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీల్లో నమోదైన కంపెనీలతో పోలిస్తే ఐపీవోకు వస్తున్న సంస్థలకు ఎక్స్ఛేంజ్ వెల్లడింపులు, మార్కెట్ ట్రేడింగ్ చరిత్ర ఉండదు. అందుకే పెట్టుబడిదారులు కంపెనీ ఐపీవోకు ముందు వెల్లడించే సమాచారంపైనే ఆధారపడాల్సి ఉంటుంది. ఇందులో ప్రధానమైనది రెడ్ హెర్రింగ్ ప్రాస్పెక్టస్. దీనినే ఆర్‌హెచ్‌పీగా వ్యవహరిస్తారు. ఇది చాలా సుదీర్ఘమైన, సాంకేతిక సమాచారంతో కూడిన పత్రం అయినప్పటికీ, ప్రతి పేజీ చదవాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్ని కీలక విభాగాలను పరిశీలిస్తే కంపెనీలో ఉన్న ప్రమాద సంకేతాలు, ఆర్థిక పరిస్థితి, నిర్వహణ నాణ్యత, కోరుతున్న విలువ సరైనదేనా అనే విషయాలను అంచనా వేయవచ్చు. ముందుగా ఐపీవో ద్వారా సమీకరించే నిధులను కంపెనీ ఎలా ఉపయోగించబోతోందో చూడాలి. ఆర్‌హెచ్‌పీలోని ఆబ్జెక్ట్స్ ఆఫ్ ది ఇష్యూ విభాగం దీనికి సమాధానం ఇస్తుంది. ఐపీవో ద్వారా వచ్చే డబ్బును కంపెనీ వ్యాపార విస్తరణకు, అప్పుల తగ్గింపునకు లేదా ఇతర ఉత్పాదక అవసరాలకు ఉపయోగించకుండా, ఇప్పటికే ఉన్న పెట్టుబడిదారులు తమ వాటాలను విక్రయించి బయటకు వెళ్లేందుకు ఉపయోగిస్తున్నట్లయితే అప్రమత్తంగా ఉండాలని కంప్లీట్ సర్కిల్ క్యాపిటల్ భాగస్వామి, వైస్ ప్రెసిడెంట్ ఆదిత్య కొండవార్ సూచించారు.

షేర్లు చేతులు మారాయా..

ఐపీవోకు ముందు కొన్ని నెలల్లో కంపెనీ షేర్లు ఏ ధరకు చేతులు మారాయో కూడా పరిశీలించాలి. ఉదాహరణకు ఒక పెట్టుబడిదారుడు ఐపీవోకు ఆరు నెలల ముందు ఒక నిర్దిష్ట ధరకు షేర్లు పొందితే, ఇప్పుడు కంపెనీ అదే షేరును దానికి రెండింతల ధరకు ఐపీవోలో విక్రయించడానికి ప్రయత్నిస్తుంటే, ఆ ఆరు నెలల్లో కంపెనీ విలువ అంతగా పెరగడానికి ఏదైనా ముఖ్యమైన మార్పు జరిగిందా అనే ప్రశ్నను పెట్టుబడిదారులు వేసుకోవాలి. ఐపీవోకు ముందు కంపెనీలు తమ ఆర్థిక ఫలితాలను ఆకర్షణీయంగా చూపించే ప్రయత్నం చేసే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. ఆనంద్ రాఠీ షేర్స్ అండ్ స్టాక్ బ్రోకర్స్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ సర్వీసెస్ విభాగం అధిపతి నరేంద్ర సోలంకి ప్రకారం ఐపీవోకు కొద్దికాలం ముందు కంపెనీ ఎంత నిధులు సమీకరించింది, ఏ విలువ వద్ద సమీకరించింది, ఎలాంటి పరిస్థితుల్లో ఆ నిధులు వచ్చాయి అనే అంశాలను పరిశీలించాలి. ఈ వివరాలు కూడా ఆర్‌హెచ్‌పీలో ఉంటాయి.

ఐపీవోకు ముందు ఏం చేసింది..

కంపెనీ నష్టాలను తగ్గించి చూపించేందుకు ఐపీవోకు ముందు ప్రకటనలు, ఉద్యోగులపై ఖర్చులు తగ్గించడం వంటి చర్యలు తీసుకున్నదా అనే విషయాన్ని కూడా చూడాలి. అందువల్ల తాజా ఆర్థిక సంవత్సరపు గణాంకాలను మాత్రమే కాకుండా గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా ఉద్యోగుల ఖర్చులు, మార్కెటింగ్ వ్యయాలు ఎలా మారాయో పరిశీలించడం ముఖ్యం. కార్పొరేట్ గవర్నెన్స్ విషయంలోనూ ఆర్‌హెచ్‌పీ కీలక సమాచారాన్ని అందిస్తుంది. ప్రమోటర్ల వివరాలు, వారి గత చరిత్ర, సంబంధిత పార్టీలతో జరిగిన లావాదేవీలు, పెండింగ్‌లో ఉన్న న్యాయపరమైన కేసులు వంటి అంశాలను ఇందులో పరిశీలించవచ్చు. తరచూ వ్యాపారాలు మార్చిన ప్రమోటర్లు లేదా పెద్ద మొత్తంలో సంబంధిత పార్టీ లావాదేవీలు ఉన్న కంపెనీల విషయంలో పెట్టుబడిదారులు మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. అంతర్గత నియంత్రణలు బలహీనంగా ఉన్నాయని ఆడిటర్లు ఏమైనా అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారా అనే అంశాన్ని కూడా పరిశీలించాలని ఐసీఐసీఐ డైరెక్ట్ రిటైల్ రీసెర్చ్ విభాగం అధిపతి పంకజ్ పాండే సూచించారు.

ప‌రిశ్ర‌మ ఎలా ఉంది..

ప్రమోటర్లు, ఉన్నత స్థాయి మేనేజ్‌మెంట్‌కు చెల్లిస్తున్న పారితోషికం పరిశ్రమలోని ఇతర కంపెనీలతో పోలిస్తే ఎంత ఉందో కూడా చూడాలి. అలాగే కంటింజెంట్ లయబిలిటీస్ అంటే భవిష్యత్తులో కంపెనీపై పడే అవకాశం ఉన్న బాధ్యతలను పరిశీలించడం అత్యంత కీలకం. ఇవి సాధారణంగా బ్యాలెన్స్ షీట్‌లో అప్పులుగా కనిపించవు. ఇతరులకు ఇచ్చిన హామీలు, వివాదాస్పద పన్ను డిమాండ్లు, పెండింగ్ న్యాయపరమైన క్లెయిమ్‌లు, డిస్కౌంట్ చేసిన బిల్లులు వంటి అంశాలు ఇందులో ఉంటాయి. కంపెనీ నికర విలువతో పోలిస్తే ఈ బాధ్యతలు భారీగా ఉంటే, భవిష్యత్తులో అవి అమలులోకి వచ్చినప్పుడు కంపెనీ ఆర్థిక పరిస్థితి బలహీనపడే అవకాశం ఉంటుంది. ఆర్థిక నివేదికల్లోనూ కొన్ని హెచ్చరిక సంకేతాలు కనిపిస్తాయి. కంపెనీ పుస్తకాలపై లాభాలు చూపుతున్నప్పటికీ, వరుసగా అనేక సంవత్సరాలు నగదు ప్రవాహం ప్రతికూలంగా ఉంటే అది ఆందోళన కలిగించే అంశమని పంకజ్ పాండే తెలిపారు. అలాగే ఒకరు లేదా ఇద్ద‌రు ప్రధాన కస్టమర్లు లేదా సరఫరాదారులపై కంపెనీ ఎక్కువగా ఆధారపడుతుందా అనే విషయాన్ని కూడా పరిశీలించాలి.

స్వ‌ల్ప‌కాలిక రుణాల‌పై ఆధార‌ప‌డితే..

బ్యాలెన్స్ షీట్‌లో స్వల్పకాలిక, దీర్ఘకాలిక అప్పులను వేరు చేసి చూడాలి. స్వల్పకాలిక రుణాలపై అధిక ఆధారపడడం వర్కింగ్ క్యాపిటల్ ఒత్తిడికి సంకేతంగా ఉంటుంది. కంపెనీ పదేపదే కొత్త ఈక్విటీ షేర్లను జారీ చేస్తుందా అనే విషయాన్ని కూడా గమనించాలి. అలా చేస్తే ఇప్పటికే ఉన్న షేర్‌హోల్డర్ల వాటా పలుచబడే అవకాశం ఉంటుంది. ఐపీవోను అంచనా వేయడంలో మొదటి అడుగు కంపెనీ వ్యాపారాన్ని అర్థం చేసుకోవడం. ఆనంద్ రాఠీకి చెందిన నరేంద్ర సోలంకి ప్రకారం వృద్ధి, లాభదాయకత, విలువ అనే మూడు అంశాలను ప్రధానంగా పరిశీలించాలి. కంపెనీ పనిచేస్తున్న పరిశ్రమ ఎంత వేగంగా వృద్ధి చెందుతుందో, ప్రత్యర్థి కంపెనీలతో పోలిస్తే సంస్థ స్థానం ఎలా ఉందో, కంపెనీ ఎంత వేగంగా పెరుగుతోందో చూడాలి. అదే సమయంలో మూలధన కేటాయింపు, ఈక్విటీపై రాబడి, మార్జిన్లు వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలించాలి. అధిక వృద్ధి, మంచి లాభాలు ఉన్న కంపెనీ అయినప్పటికీ, ఆ వృద్ధికి పెట్టుబడిదారుల నుంచి అధిక ధర వసూలు చేస్తే ఆ ఐపీవో ఆకర్షణీయంగా ఉండదు.

ఇండ‌స్ట్రీ ఓవ‌ర్ వ్యూ విభాగంతో..

ఆర్‌హెచ్‌పీలోని ఇండస్ట్రీ ఓవర్ వ్యూ విభాగం పరిశ్రమ పరిమాణం, భవిష్యత్తు వృద్ధి అవకాశాలపై సమాచారం ఇస్తుంది. ఫైనాన్షియల్ ఇన్ఫర్మేషన్ మేనేజ్‌మెంట్ డిస్కషన్ అండ్ అనాలిసిస్ విభాగాల ద్వారా రిటర్న్ రేషియోలు, మార్జిన్లు, మూలధన కేటాయింపు ధోరణులను అంచనా వేయవచ్చు. ఇక బేసిస్ ఫర్ ఇష్యూ ప్రైస్ విభాగంలో కంపెనీ తన విలువను పోల్చుకున్న ప్రత్యర్థి సంస్థల వివరాలు ఉంటాయి. కేవలం ఆదాయం పెరుగుతోందని చూసి కంపెనీ మంచి స్థితిలో ఉందని నిర్ణయించకూడదు. ఆదాయ వృద్ధి కంటే లాభం, ఎబిట్డా వృద్ధి ఎక్కువగా ఉంటే కంపెనీ సామర్థ్యం మెరుగుపడుతోందని అర్థం చేసుకోవచ్చు. నగదు ప్రవాహంగా ఎంత లాభం మారుతోంది, ఉచిత నగదు ప్రవాహం ఎలా ఉంది అనే అంశాలను కూడా పరిశీలించాలని ఆదిత్య కొండవార్ సూచించారు.

ప్ర‌త్య‌ర్థి కంపెనీల‌తో పోల్చాలి..

ఐపీవో విలువను ఇప్పటికే స్టాక్ మార్కెట్లో ఉన్న ప్రత్యర్థి కంపెనీలతో పోల్చడం అత్యంత కీలకం. ధర-ఆదాయ నిష్పత్తి, ధర-పుస్తక విలువ వంటి సాధారణ ప్రమాణాలతో పోలిక ప్రారంభించవచ్చు. అదే సమయంలో కంపెనీ వృద్ధి, మార్జిన్లను ప్రత్యర్థి సంస్థలతో పోల్చాలి. ఐపీవోకు వస్తున్న కంపెనీ ఆర్‌హెచ్‌పీలో పేర్కొన్న ప్రత్యర్థి కంపెనీల జాబితా ఇందుకు ఉపయోగపడుతుంది. సంస్థాగత పెట్టుబడిదారుల భాగస్వామ్యం కూడా మరో సూచికగా ఉపయోగపడుతుంది. ఐపీవోలో యాంకర్ ఇన్వెస్టర్ల బుక్, క్వాలిఫైడ్ ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ బయ్యర్ల స్పందన ఎలా ఉందో గమనించాలి. ప్రైవేట్ ఈక్విటీ లేదా వెంచర్ క్యాపిటల్ సంస్థలు ఇప్పటికే కంపెనీలో వాటాదారులుగా ఉంటే, వారు తమ స్థాయిలో కంపెనీపై డ్యూ డిలిజెన్స్ నిర్వహించి ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఇది ఒక్కటే పెట్టుబడి నిర్ణయానికి ఆధారం కాకూడదు.

ఐపీవో విలువ వీటిపై ఆధార‌ప‌డుతుంది..

ప్రైమ్ డేటాబేస్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ ప్రణవ్ హల్దియా ప్రకారం చివరకు ఐపీవో నిర్ణయం కంపెనీ నాణ్యత, మార్కెట్లోకి వస్తున్న విలువ అనే రెండు అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మంచి కంపెనీ అయినప్పటికీ అధిక విలువ వద్ద ఐపీవోకు వస్తే పెట్టుబడిదారులకు భవిష్యత్తులో రాబడి పరిమితం అవుతుంది. అదే సమయంలో సరైన విలువ వద్ద వస్తున్న నాణ్యమైన కంపెనీ దీర్ఘకాలికంగా మెరుగైన అవకాశాన్ని ఇస్తుంది. ఐపీవో పెట్టుబడులు అంత సులభం కాదు. కంపెనీలు అందించే వివరాల్లో విస్తృత సమాచారం ఉన్నప్పటికీ, దాన్ని సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవడం కష్టమైన ప్రక్రియ. కేవలం లిస్టింగ్ రోజున లాభం వస్తుందనే ఆశతో ఐపీవోలో పెట్టుబడి పెట్టడం ప్రమాదకరం. ఆగస్టు 26 నాటికి లిస్టింగ్ రోజున ఇష్యూ ధర కంటే దిగువన ముగిసిన ఐపీవోల వాటా 37 శాతానికి పెరిగింది. 2025లో ఇది 33 శాతంగా ఉంది. 2022 నుంచి లిస్టయిన అన్ని ఐపీవోల్లో దాదాపు ఐదింట రెండొంతుల షేర్లు ఆగస్టు 26 నాటికి తమ ఇష్యూ ధర కంటే దిగువనే ట్రేడవుతున్నాయి.

లిస్టింగ్ క‌న్నా ధ‌ర త‌గ్గితే..

అయితే ప్రమాదం లిస్టింగ్ రోజుతో ముగియదు. ప్రారంభ హైప్ తగ్గిన తర్వాత నిజమైన ధర నిర్ణయం ప్రారంభమవుతుంది. ఆ సమయంలో షేర్ పనితీరు కంపెనీ మార్కెట్లోకి వచ్చిన విలువపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆ విలువను నిర్ణయించడం కొంత శాస్త్రం అయితే, కొంత కళ కూడా. ముఖ్యంగా నష్టాల్లో ఉన్నప్పటికీ వేగంగా ఎదుగుతున్న టెక్నాలజీ ఆధారిత వినియోగదారుల కంపెనీలు మార్కెట్లోకి వస్తుండడంతో విలువ అంచనా మరింత క్లిష్టంగా మారుతోంది. ఇలాంటి కంపెనీల విషయంలో యూనిట్ ఎకనామిక్స్ భవిష్యత్తులో లాభదాయకతకు కొన్ని సంకేతాలను అందిస్తుంది. అయితే అదే సమయంలో కంపెనీకి సరైన విలువ ఎంత అనే ప్రశ్నకు సమాధానం కనుగొనడం మరింత కష్టమవుతుంది. మార్కెట్లోకి కొత్తగా వచ్చిన పెట్టుబడిదారులకు ఐపీవోలకు పూర్తిగా దూరంగా ఉండడం కూడా ఒక వివేకవంతమైన మార్గం అవుతుంది. దీనికి బదులుగా విభిన్న పెట్టుబడులతో కూడిన మ్యుచువల్ ఫండ్ ఒక సరళమైన మార్గంగా ఉంటుంది. ఫండ్ మేనేజర్లు యాంకర్ బుక్ ద్వారా కేటాయింపులు పొందడంతోపాటు కంపెనీలపై పరిశోధన చేస్తారు. లిస్టింగ్ తర్వాత కూడా వాటి పనితీరును గమనిస్తారు. కంపెనీ అమలు సామర్థ్యం దెబ్బతింటే లేదా షేర్ విలువ వాస్తవ పరిస్థితులకు మించి పెరిగితే పెట్టుబడులను తగ్గిస్తారు. వృద్ధి అంచనాల కంటే ఆలస్యంగా వచ్చినా, దీర్ఘకాలిక అవకాశాలు బాగుంటే పెట్టుబడిని కొనసాగిస్తారు. అయితే స్టాక్ మార్కెట్ల‌లో పెట్టుబ‌డులు పెట్టేముందు నిపుణుల‌ను సంప్ర‌దించాల్సి ఉంటుంది.