మక్కా డిఫెన్స్ డీల్‌లో అసలు ట్విస్ట్ ఇదే.. హుతీల దెబ్బకు పాక్ ఎందుకు జాగ్రత్తపడుతోంది?

మక్కా రక్షణ ఒప్పందానికి తొలి షాక్.. హుతీల దెబ్బకు పాక్ ఎందుకు ఆగింది? అసలు గేమ్ ఇదే!

 

“ఒకరిపై దాడి జరిగితే.. ముగ్గురిపై దాడి జరిగినట్లే!”

సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్, టర్కీ కలిసి కుదుర్చుకున్న మక్కా జాయింట్ డిఫెన్స్ అగ్రిమెంట్ ఇచ్చిన బలమైన సందేశం ఇది. ప్రాంతీయ భద్రతకు కొత్త కూటమి అంటూ ప్రపంచం దృష్టిని ఆకర్షించిన ఈ ఒప్పందానికి.. ఇప్పుడు తొలి పెద్ద అగ్నిపరీక్ష ఎదురైంది. యెమెన్‌కు చెందిన హుతీలు సౌదీపై క్షిపణులు, డ్రోన్లతో దాడులు చేస్తుండగా.. మక్కా ఒప్పందంలోని ఉమ్మడి రక్షణ హామీ ఎంతవరకు ఆచరణలోకి వస్తుందన్న ప్రశ్న తెరపైకి వచ్చింది.

ఒక దశలో పాకిస్థాన్ రక్షణ మంత్రి కఠిన హెచ్చరికలు చేశారు. అయితే ఆ తర్వాత ఇస్లామాబాద్ తన వైఖరిని స్పష్టం చేస్తూ.. సౌదీకి పూర్తి మద్దతు ఉన్నప్పటికీ, హుతీలపై తక్షణ సైనిక చర్యపై ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకోలేదని తెలిపింది. దీంతో అసలు ప్రశ్న ఒక్కటే.. ఇది పాక్ వెనక్కి తగ్గడమా? లేక మక్కా ఒప్పందంలోని అసలు నిబంధనలే వేరేలా ఉన్నాయా?

హుతీల ఒక్క దెబ్బ.. మక్కా డీల్‌కు తొలి అగ్నిపరీక్ష!

ఆగస్టు 7న సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్, టర్కీ మక్కా జాయింట్ డిఫెన్స్ అగ్రిమెంట్‌పై సంతకాలు చేశాయి. ఒప్పందంలో ఒక సభ్యదేశంపై జరిగే సాయుధ దాడిని ముగ్గురు సభ్యులపై జరిగిన దాడిగా పరిగణించే ఉమ్మడి రక్షణ సూత్రాన్ని పొందుపరిచారు. అయితే ఒప్పందం కుదిరిన కొద్ది వారాల్లోనే యెమెన్‌లో యుద్ధ పరిస్థితి మళ్లీ ఉధృతమైంది. హుతీలు సౌదీ భూభాగం, సైనిక స్థావరాలు, ఇంధన మౌలిక వసతులను లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు పెంచారు. ఇక్కడే మక్కా ఒప్పందానికి అసలు పరీక్ష మొదలైంది. ఒక సభ్యదేశంపై దాడి జరిగితే మిగతా ఇద్దరు ఏ స్థాయిలో స్పందించాలి? సైనికులను పంపాలా? ఆయుధాలు, ఇంటెలిజెన్స్, లాజిస్టిక్స్ అందించాలా? లేక దౌత్యపరమైన మద్దతుతో సరిపెట్టాలా? ఈ ప్రశ్నలకు ఆచరణాత్మక సమాధానం ఇప్పుడు మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

‘ముగ్గురిపై దాడి’ అన్నారు.. మరి పాక్ సైన్యం ఎక్కడ?

హుతీల దాడుల నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్ తొలుత తీవ్ర స్వరంతో స్పందించింది. మక్కా ఒప్పందంలోని ఉమ్మడి రక్షణ నిబంధనను ప్రస్తావిస్తూ.. సౌదీపై దాడిని సాధారణంగా తీసుకోబోమన్న సంకేతం ఇచ్చింది. అయితే ఆ తర్వాత పాకిస్థాన్ విదేశాంగ శాఖ స్పష్టత ఇచ్చింది. సౌదీ భద్రత, సార్వభౌమాధికారానికి తమ పూర్తి మద్దతు కొనసాగుతుందని, కానీ హుతీలపై తక్షణ సైనిక చర్యపై ఎలాంటి చర్చ జరగలేదని పేర్కొంది. అంటే.. సౌదీకి అండగా ఉండటం ఒకటి.. యెమెన్‌లోకి సైన్యాన్ని పంపి ప్రత్యక్ష యుద్ధంలో పాల్గొనడం మరోటి. ఇస్లామాబాద్ ప్రస్తుతం ఈ రెండింటి మధ్య గీత గీస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది.

2015 గాయం ఇంకా మానలేదా? పాక్ ఎందుకు జాగ్రత్తగా ఉంది?

పాకిస్థాన్ ప్రస్తుత వైఖరిని అర్థం చేసుకోవాలంటే 2015 నాటి యెమెన్ సంక్షోభాన్ని గుర్తు చేసుకోవాలి. అప్పట్లో సౌదీ నేతృత్వంలోని యెమెన్ ఆపరేషన్‌లో పాకిస్థాన్ ప్రత్యక్ష సైనికంగా పాల్గొనాలన్న ఒత్తిడి వచ్చినప్పటికీ.. పాకిస్థాన్ పార్లమెంట్ యెమెన్ యుద్ధంలో ప్రత్యక్ష జోక్యానికి దూరంగా ఉండే నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇప్పటికీ ఇస్లామాబాద్‌కు అదే సమస్య మరో రూపంలో ఎదురవుతోంది. ఒకవైపు సౌదీతో పాకిస్థాన్‌కు బలమైన రక్షణ, ఆర్థిక, దౌత్య సంబంధాలు ఉన్నాయి. మరోవైపు పాకిస్థాన్‌కు ఇరాన్‌తో సుదీర్ఘ సరిహద్దు ఉంది. ఇప్పటికే భారత్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్ సరిహద్దుల్లో భద్రతా సవాళ్లు ఎదుర్కొంటున్న పాక్.. ఇరాన్‌తో కూడా ప్రత్యక్ష ఘర్షణకు దారితీసే పరిస్థితిని కోరుకోవడం లేదు. అందుకే ఇస్లామాబాద్ లెక్క స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది: సౌదీని వదులుకోకూడదు.. కానీ యెమెన్ యుద్ధంలో పూర్తిగా దిగకూడదు.

హుతీలు దేశం కాదు.. మరి ‘ఉమ్మడి రక్షణ’ ఎలా వర్తిస్తుంది?

ఇక్కడే మక్కా ఒప్పందానికి మరో చిక్కు ఎదురవుతోంది. హుతీలు ఒక దేశానికి చెందిన అధికారిక సైన్యం కాకుండా యెమెన్‌లో ప్రభావం కలిగిన సాయుధ సంస్థ. ఇలాంటి నాన్-స్టేట్ యాక్టర్ నుంచి వచ్చే దాడిని “ఒక సభ్యదేశంపై సాయుధ దాడి”గా మక్కా ఒప్పందం కింద ఎలా పరిగణించాలి? దాని ఆధారంగా మిగతా సభ్యదేశాలు ఎంతవరకు సైనికంగా స్పందించాలి? అనేది కీలకమైన ఆచరణాత్మక ప్రశ్న. అయితే ఇక్కడ ఒక విషయం స్పష్టంగా గుర్తుంచుకోవాలి. “హుతీలు నాన్-స్టేట్ యాక్టర్స్ కాబట్టి మక్కా ఒప్పందం వర్తించదు” అని పాకిస్థాన్ అధికారికంగా చెప్పలేదు. అందువల్ల దానిని పాక్ నిర్ణయానికి ఖచ్చితమైన కారణంగా చెప్పడం కంటే.. ఒప్పందం ఎదుర్కొంటున్న వ్యూహాత్మక ప్రశ్నగా చూడటం సరైనది.

నాటోలా హామీ ఉందా.. కానీ యుద్ధానికి ఎవరు దిగాలి?

మక్కా ఒప్పందాన్ని తరచూ నాటో తరహా ఉమ్మడి రక్షణ వ్యవస్థతో పోలుస్తున్నారు. కానీ “ఒకరిపై దాడి అంటే అందరిపై దాడి” అనే సూత్రం ఉన్నంత మాత్రాన.. ప్రతి సందర్భంలోనూ ఒకే రకమైన సైనిక ప్రతిస్పందన తప్పనిసరిగా ఉంటుందని చెప్పలేం. ఎలాంటి దాడిని ఉమ్మడి రక్షణకు అర్హమైనదిగా పరిగణించాలి? స్పందన స్వరూపం ఏమిటి? ఎవరు కమాండ్ చేస్తారు? ఎంతమంది బలగాలు పాల్గొంటాయి? సభ్యదేశాల భూభాగం వెలుపల సైనిక చర్యకు ఎలాంటి అనుమతులు అవసరం? వంటి అంశాలే అసలు పరీక్ష. మక్కా ఒప్పందం కింద సంస్థాగత, రక్షణ సహకార వ్యవస్థను మరింత అభివృద్ధి చేసే ప్రక్రియ కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో.. హుతీల దాడులు ఈ ప్రశ్నలను ఊహించిన దానికంటే ముందుగానే ముందుకు తెచ్చాయి.

సౌదీ లెక్క వేరు.. అమెరికాపై మాత్రమే ఆధారపడకూడదు!

సౌదీ అరేబియాకు ఈ ఒప్పందం కేవలం మూడు దేశాల మధ్య రక్షణ సహకారం కాదు. ప్రాంతీయ భద్రత విషయంలో తన ఎంపికలను విస్తరించుకోవడం కూడా ఇందులో ఉంది. అమెరికాతో సౌదీకి కీలక భద్రతా సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ.. మధ్యప్రాచ్యంలో మారుతున్న పరిణామాలు రియాద్‌ను మరిన్ని భాగస్వామ్యాల వైపు చూస్తున్నాయి. పాకిస్థాన్ సైనిక సామర్థ్యం, టర్కీ రక్షణ సాంకేతికతను కలిపి ఒక అదనపు భద్రతా కవచాన్ని నిర్మించుకోవడం సౌదీకి వ్యూహాత్మకంగా ఉపయోగపడుతుంది. విశ్లేషకులు కూడా ఈ ఒప్పందాన్ని అమెరికా స్థానాన్ని పూర్తిగా భర్తీ చేసేదిగా కాకుండా.. సౌదీ భద్రతా భాగస్వామ్యాలను విస్తరించే ప్రయత్నంగా చూస్తున్నారు.

టర్కీ గేమ్ ఏంటి? తుపాకీ కంటే టెక్నాలజీ!

ఈ కూటమిలో టర్కీ పాత్రను కేవలం ఆయుధాల విక్రయానికి పరిమితం చేయడం సరైంది కాదు. టర్కీ తన రక్షణ పరిశ్రమ, డ్రోన్లు, సైనిక సాంకేతికత, శిక్షణ సామర్థ్యాల ద్వారా మధ్యప్రాచ్యంలో తన వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యాన్ని పెంచుకోవాలని చూస్తోంది. సౌదీతో రక్షణ సంబంధాలు పెరగడం ద్వారా టర్కీ రక్షణ పరిశ్రమకు పెద్ద మార్కెట్, అదే సమయంలో ప్రాంతీయ ప్రభావాన్ని పెంచుకునే అవకాశం లభిస్తుంది. పాకిస్థాన్‌తో ఇప్పటికే ఉన్న రక్షణ సంబంధాలతో కలిపి చూస్తే.. ఈ ఒప్పందం అంకారాకు కూడా విస్తృత వ్యూహాత్మక వేదికగా మారుతుంది.

పాక్ లెక్క మాత్రం చాలా జాగ్రత్తగా ఉంది!

సౌదీతో బంధం పాకిస్థాన్‌కు అత్యంత విలువైనది. అందుకే మక్కా ఒప్పందం ఇస్లామాబాద్‌కు ఆర్థిక, దౌత్య, రక్షణ పరంగా ప్రయోజనకరమే. కానీ యెమెన్‌లోకి సైన్యాన్ని పంపితే పరిణామాలు మరోలా ఉంటాయి. ఇరాన్‌తో సంబంధాలు దెబ్బతినే ప్రమాదం, సొంత సరిహద్దులపై అదనపు భద్రతా ఒత్తిడి, దేశీయ రాజకీయ ప్రభావం, సైనిక వనరులను మరో యుద్ధరంగానికి మళ్లించాల్సిన అవసరం.. ఇవన్నీ పాక్ లెక్కలోకి వస్తాయి. అందుకే పాకిస్థాన్ ప్రస్తుతం “సౌదీ భద్రతకు మద్దతు” అనే హామీని కొనసాగిస్తూ.. “యెమెన్‌లో ప్రత్యక్ష సైనిక జోక్యం” విషయంలో మాత్రం వెనుకంజ వేస్తోంది.

మక్కా డీల్ ఫెయిలా? ఇప్పుడే తీర్పు ఎందుకు తప్పు?

తాజా పరిణామాలను బట్టి మక్కా జాయింట్ డిఫెన్స్ అగ్రిమెంట్ విఫలమైందని తేల్చడం తొందరపాటే. ఒప్పందం రద్దు కాలేదు. పాకిస్థాన్ సౌదీకి తన మద్దతును ఉపసంహరించుకోలేదు. టర్కీ కూడా ఈ వ్యవస్థలో భాగంగానే ఉంది.
అయితే హుతీల దాడులు మాత్రం ఒక కీలకమైన బలహీనతను బయటపెట్టాయి. “ఒకరిపై దాడి అంటే అందరిపై దాడి” అనే రాజకీయ హామీని.. వాస్తవ యుద్ధ పరిస్థితుల్లో ఎవరు ఎంత దూరం వెళ్లి అమలు చేస్తారన్నదే అసలు ప్రశ్న.

మక్కా ఒప్పందం తొలి అగ్నిపరీక్షలోనే విఫలమైందని చెప్పలేం. కానీ రాజకీయ హామీకి, ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకు మధ్య ఎంత దూరం ఉందో మాత్రం హుతీల దాడులు బయటపెట్టాయి. ఇక సౌదీపై దాడులు మరింత తీవ్రమైతే.. పాకిస్థాన్, టర్కీ ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకుంటాయన్నదే ఈ కూటమి నిజమైన బలాన్ని తేల్చనుంది.