UPI | రూ.2వేలు దాటితే యూపీఐ చార్జీలు చెల్లించాలా.. కేంద్రం స్ప‌ష్ట‌త‌..

UPI | లక్షలాది మంది భారతీయులకు యూపీఐ ద్వారా చెల్లింపులు చేయడం ఇప్పుడు రోజువారీ జీవితంలో భాగమైపోయింది. క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేయడం, పిన్ నమోదు చేయడం, చెల్లింపు పూర్తి చేయడం.. ఇదంతా క్షణాల్లో జరిగిపోతోంది. అయితే ఇటీవల యూపీఐ చార్జీలపై జరుగుతున్న చర్చలు మరో ప్రశ్నను తెరపైకి తెచ్చాయి. భవిష్యత్తులో ఎక్కువ మొత్తంలో యూపీఐ చెల్లింపులు చేసే వినియోగదారులు కూడా రుసుము చెల్లించాల్సి వస్తుందా అనే సందేహం వ్యక్తమవుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక కీలక అంశంపై స్పష్టత ఇచ్చింది. రూ.2వేల వరకు జరిగే యూపీఐ లావాదేవీలపై బ్యాంకులు లేదా చెల్లింపు వ్యవస్థల సేవా సంస్థలు ప్రత్యక్షంగా కానీ, పరోక్షంగా కానీ ఎలాంటి రుసుమును విధించకూడదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. అయితే రూ.2,500, రూ.5వేలు లేదా రూ.20వేల వంటి పెద్ద మొత్తాల చెల్లింపుల పరిస్థితి ఏమిటన్నదే ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది.

ప్రభుత్వం అసలు ఏం చెప్పింది..?

కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ తాజాగా జారీ చేసిన నోటిఫికేషన్‌లో రూ.2వేల వరకు జరిగే యూపీఐ లావాదేవీలతోపాటు రూపే డెబిట్ కార్డు చెల్లింపులను కూడా రుసుములు విధించకూడ‌ని ఎలక్ట్రానిక్ చెల్లింపు విధానాలుగా పేర్కొంది. ఈ నిర్దిష్ట చెల్లింపు విధానాల ద్వారా డబ్బు పంపే వ్యక్తి లేదా స్వీకరించే వ్యక్తిపై బ్యాంకు లేదా చెల్లింపు వ్యవస్థ సంస్థ ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా ఎలాంటి రుసుమును విధించరాదని నోటిఫికేషన్ స్పష్టం చేసింది. అంటే ఒక వినియోగదారు రూ.2వేల‌ను యూపీఐ ద్వారా చెల్లించినప్పుడు బ్యాంకు లేదా చెల్లింపు వ్యవస్థ సంస్థ అదనంగా లావాదేవీ రుసుమును వసూలు చేస్తుందేమోనని ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదు. ఇదే రూపే డెబిట్ కార్డు ద్వారా చేసే చెల్లింపులకు కూడా వర్తిస్తుంది.

రూ.2వేలు దాటితే చార్జీలు పడతాయా..?

తాజా ప్రభుత్వ నోటిఫికేషన్‌లో రూ.2వేల కంటే ఎక్కువ మొత్తంలో యూపీఐ చెల్లింపు చేస్తే వినియోగదారు తప్పనిసరిగా రుసుము చెల్లించాలనే నిబంధన ఏదీ లేదు. ఇటీవల చెల్లింపులు, సెటిల్‌మెంట్ వ్యవస్థల చట్టంలో చేసిన మార్పులు కొన్ని సందర్భాల్లో రుసుములు ప్రవేశపెట్టేందుకు చట్టపరమైన వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి. అయితే భవిష్యత్తులో చార్జీల‌ను విధించే వ్యాపారి తగ్గింపు రుసుము, అంటే ఎండీఆర్, నిర్దిష్ట పరిమితికి మించి జరిగే కొన్ని వ్యాపార లావాదేవీలకు మాత్రమే వర్తించేలా ఉండే అవ‌కాశాలు ఉన్నాయ‌ని ప్రభుత్వం గతంలో సూచించింది. అలాగే యూపీఐ ద్వారా చెల్లింపులు చేసే వినియోగదారులపై లావాదేవీ రుసుము ఉండదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. అందువల్ల రూ.2వేలు అంటే వినియోగదారులకు ఉచితంగా జరిగే యూపీఐ చెల్లింపులకు తాజాగా నిర్ణయించిన గరిష్ఠ పరిమితి కాదు. ప్రస్తుతం రూ.2వేలు దాటిన వెంటనే వినియోగదారుడిపై రుసుము పడుతుందని ప్రభుత్వం ప్రకటించలేదు.

రూ.2వేలు ఎందుకు కీలకం..?

ప్రభుత్వ తాజా నోటిఫికేషన్‌లో రూ.2వేల వరకు జరిగే యూపీఐ లావాదేవీలను రుసుముల నుంచి రక్షిత విభాగంగా ప్రత్యేకంగా పేర్కొనడంతో ఈ మొత్తం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. అయితే అసలు విధానపరమైన చర్చ యూపీఐ వ్యవస్థను నిర్వహించేందుకు అవసరమయ్యే మౌలిక వసతుల ఖర్చును ఎలా భరించాలనే అంశంపై సాగుతోంది. యూపీఐ వినియోగం వేగంగా పెరుగుతోంది. ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం యూపీఐలో ప్రత్యక్షంగా పనిచేస్తున్న బ్యాంకుల సంఖ్య 2016-17 ఆర్థిక సంవత్సరంలో 44 ఉండగా, గ‌త జూలై నాటికి 741కి పెరిగింది. గ‌త జూలైలో నెలవారీ యూపీఐ లావాదేవీలు రికార్డు స్థాయిలో 2,366 కోట్లకు చేరాయి. యూపీఐ లావాదేవీలు భారీగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో మౌలిక వసతులు, సైబర్ భద్రత, మోసాల నివారణ వంటి అంశాలపై ఖర్చులు కూడా పెరుగుతున్నాయని ప్రభుత్వం పేర్కొంటోంది. అందుకే యూపీఐ వ్యవస్థకు దీర్ఘకాలికంగా స్థిరమైన ఆదాయ నమూనా అవసరమనే చర్చ మొదలైంది. ఇందులోనే ఎండీఆర్ అంశం తెరపైకి వ‌చ్చింది.

ఎండీఆర్ అంటే ఏమిటి? ఎవరు చెల్లించాలి?

ఎండీఆర్ అంటే వ్యాపారి తగ్గింపు రుసుము. డిజిటల్ చెల్లింపును ప్రాసెస్ చేసినందుకు విధించే రుసుమునే ఎండీఆర్ అంటారు. యూపీఐ విషయంలో నిర్దిష్ట పెద్ద వ్యాపారులు అధిక మొత్తంలో యూపీఐ చెల్లింపులను స్వీకరించినప్పుడు ఇలాంటి రుసుమును ప్రవేశపెట్టాలా అనే అంశంపై చర్చ జరుగుతోంది. భవిష్యత్తులో ఎండీఆర్‌ను అమలు చేస్తే అది నామమాత్రంగా ఉంటుంద‌ని, నిర్దిష్ట పరిమితికి మించిన ఎంపిక చేసిన వ్యాపార లావాదేవీలకే వర్తిస్తుంద‌ని ప్రభుత్వ అధికారులు గతంలో తెలిపారు. కొన్ని నివేదికల్లో సాధ్యమైన రుసుము 0.25 నుంచి 0.4 శాతం వరకు ఉంటుంద‌ని పేర్కొన్నప్పటికీ, తాజా ప్రభుత్వ నోటిఫికేషన్‌లో మాత్రం ఇలాంటి రేటును ప్రకటించలేదు. ఒకవేళ ఎండీఆర్ అమలులోకి వచ్చినా, అది వ్యాపారి లేదా చెల్లింపు వ్యవస్థపై విధించే రుసుముగా ఉంటుంది. దాని అర్థం వినియోగదారు రూ.5వేల‌ను యూపీఐ ద్వారా చెల్లించిన వెంటనే అతని బ్యాంకు ఖాతా నుంచి అదనంగా రుసుము కట్ అవుతుందని కాదు. యూపీఐ పౌరులకు ఉచితంగానే కొనసాగుతుందని ప్రభుత్వం పలుమార్లు స్పష్టం చేసింది.

ఎక్కువ మొత్తం చెల్లిస్తే..

సాధారణ వినియోగదారు రూ.500, రూ.1,500 లేదా రూ.2వేల‌ను యూపీఐ ద్వారా చెల్లించినా ప్రస్తుతం ఆ చెల్లింపు ఉచితంగానే ఉంటుంది. అలాగే రూ.5వేలు లేదా రూ.10వేల‌ను యూపీఐ ద్వారా చెల్లించినప్పుడు కూడా కేవలం ఆ మొత్తం రూ.2వేల కంటే ఎక్కువగా ఉందన్న కారణంతో ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం ప్రకటించిన వినియోగదారు లావాదేవీ రుసుము ఏదీ లేదు. భవిష్యత్తులో పెద్ద మొత్తాల లావాదేవీలను ప్రాసెస్ చేయడానికి అయ్యే ఖర్చును బ్యాంకులు, చెల్లింపు సంస్థలు, నిర్దిష్ట వ్యాపారులు ఏ విధంగా భరిస్తారన్న అంశంలో మార్పులు వ‌స్తాయి. అందుకే రూ.2వేల పరిమితిని కొత్త యూపీఐ ఖర్చు పరిమితిగా చూడకూడదు. డిజిటల్ చెల్లింపులపై ఎక్కడ రుసుములు విధించవచ్చు, ఎక్కడ విధించకూడదన్న విషయాన్ని నిర్ణయించే కొత్త వ్యవస్థలో భాగంగానే దీనిని అర్థం చేసుకోవాలి.

అభివృద్ధి ద‌శ‌లో ఆఫ్‌లైన్ యూపీఐ..

కాగా ఆఫ్‌లైన్ యూపీఐ సేవలు కూడా అభివృద్ధి దశలో ఉన్నాయి. ఈజీపే సంస్థ సీఈవో, వ్యవస్థాపకుడు షమ్స్ తబ్రేజ్ మాట్లాడుతూ మొబైల్ ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ సరిగా లేని ప్రాంతాల్లో యూపీఐ ట్యాప్ అండ్ పే డిజిటల్ చెల్లింపులను మరింత సులభతరం చేస్తుంద‌ని మీడియాకు తెలిపారు. ముఖ్యంగా రెండో, మూడో శ్రేణి నగరాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నెట్‌వర్క్ ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండకపోవడంతో డిజిటల్ చెల్లింపులు పూర్తి చేయడం కష్టంగా మారుతుందని చెప్పారు. ఫైనాన్షియల్ ఇన్‌క్లూజన్ పరంగా ఇలాంటి సాంకేతికతలు ఉపయోగకరంగా ఉంటాయని పేర్కొన్నారు. చెల్లింపు ప్రక్రియలో అవసరమైన దశలను తగ్గించడం వల్ల వినియోగదారులతోపాటు దుకాణదారులకు కూడా సౌలభ్యం కలుగుతుందని వివరించారు.

మొబైల్‌లో పనిచేసే డేటా కనెక్షన్ కోసం ఎదురుచూడకుండా ఫోన్‌ను ట్యాప్ చేసి చెల్లించే అవకాశం ఉంటే ప్రజల రోజువారీ జీవితం మరింత సులభంగా మారుతుందని తబ్రేజ్ అన్నారు. డిజిటల్ చెల్లింపులపై ప్రజల్లో విశ్వాసం కూడా పెరుగుతుందని తెలిపారు. యూపీఐ అభివృద్ధి ఇకపై కేవలం లావాదేవీల సంఖ్యను పెంచడంపైనే కాకుండా, వివిధ రకాల కనెక్టివిటీ పరిస్థితుల్లోనూ, విభిన్న అవసరాల్లోనూ డిజిటల్ చెల్లింపులను అందుబాటులోకి తీసుకురావడంపై దృష్టి సారిస్తోందని చెప్పారు. దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల తదుపరి దశలో అందుబాటు ఎంత ముఖ్యమో, విశ్వసనీయత, సులభమైన వినియోగం కూడా అంతే ముఖ్యమని పేర్కొన్నారు.