Jodhpur Blue City History | జోధ్‌పూర్‌ను ‘బ్లూ సిటీ’ అని ఎందుకు పిలుస్తారు? ఈ అందమైన నీలి నగరం ఇప్పుడు ఎందుకు కనుమరుగవుతోంది?

Jodhpur Blue City History | త్రినేత్ర.న్యూస్ : ప్రపంచవ్యాప్తంగా తన వైవిధ్యమైన సంస్కృతికి, చారిత్రక కట్టడాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన దేశం భారతదేశం. అందులో రాజస్థాన్ రాష్ట్రం పర్యాటకులకు ఒక స్వర్గధామం లాంటిది. ఇక్కడి అనేక అద్భుతమైన నగరాల్లో 'జోధ్‌పూర్' (Jodhpur) ఒకటి. ఈ నగరాన్ని "సన్ సిటీ" అని, "బ్లూ సిటీ" అని కూడా పిలుస్తారు. ఇక్కడి మెహ్రాన్‌ఘర్ కోట చుట్టూ విస్తరించి ఉన్న బ్రాహ్మణపురి (Brahmapuri) వీధుల్లోకి వెళితే, ఎటు చూసినా నీలి రంగుతో మెరిసిపోయే ఇళ్లు కనిపిస్తాయి. అసలు ఈ నగరానికి ఆ రంగు ఎలా వచ్చింది? ఇప్పుడది ఎందుకు కనుమరుగవుతోంది? దీని వెనుక ఉన్న ఆసక్తికరమైన కథను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.

జోధ్‌పూర్‌ ఇళ్లు నీలి రంగులో ఉండటానికి కారణాలు

1459లో రాజ్‌పుత్ రాజు రావు జోధా ఈ నగరాన్ని నిర్మించారు. 17వ శతాబ్దం నాటికి ఇక్కడి ఇళ్లకు నీలి రంగు వేయడం మొదలైందని చరిత్రకారులు చెబుతారు. దీని వెనుక ప్రధానంగా 4 కారణాలు ఉన్నాయి.

సామాజిక గుర్తింపు (బ్రాహ్మణుల ఆచారం): భారతీయ కుల వ్యవస్థలో బ్రాహ్మణులు తమ ఇళ్లను మిగతా కులాల ఇళ్ల నుండి వేరుగా చూపించుకోవడానికి తమ గోడలకు నీలి రంగు వేశారు. వారు పవిత్రంగా భావించే ఆకాశం రంగుకు గుర్తుగా మహారాజా మాన్ సింగ్ కాలంలో ఈ ఆచారం మొదలైందని ప్రతీతి.

చల్లదనం కోసం (Cooling Effect): జోధ్‌పూర్ ఎడారి ప్రాంతం కావడంతో ఇక్కడ వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు 35°C నుండి 40°C కి పైగా ఉంటాయి. ఇళ్ల నిర్మాణంలో వాడే సున్నం (Lime Plaster) లో నీలి రంగును కలపడం వల్ల, అది సూర్యకిరణాలను ప్రతిబింబించి ఇంటి లోపల చల్లదనాన్ని ఇస్తుంది.

కీటకాలు, చెదపురుగుల నివారణ: ప్రాచీన కాలంలో, సున్నంతో పాటు సహజమైన ఇండిగో (Indigo), కాపర్ సల్ఫేట్ (మైలుతుత్తం) కలిపి గోడలకు వేసేవారు. ఈ మిశ్రమం ఒక అద్భుతమైన యాంటీ-ఫౌలింగ్ ఏజెంట్‌గా పనిచేసి, ఇళ్లకు చెదలు పడకుండా, కీటకాలు రాకుండా కాపాడుతుంది.

మతపరమైన విశ్వాసం (శివునితో అనుబంధం): హిందూ మతంలో నీలి రంగుకు అత్యంత ప్రాముఖ్యత ఉంది. సముద్ర మథనం సమయంలో లోక కళ్యాణం కోసం హాలాహలాన్ని మింగిన శివుని గొంతు నీలంగా (నీలకంఠుడు) మారిపోయింది. ఆ భక్తితోనే చెడు శక్తుల నుండి రక్షణ కోసం ఇక్కడి ప్రజలు తమ ఇళ్లకు నీలి రంగు వేసుకుంటారు.

కనుమరుగవుతున్న నీలి నగరం: ఎందుకు ఈ మార్పు?

శతాబ్దాలుగా తన నీలి రంగుతో పర్యాటకులను మంత్రముగ్ధులను చేసిన ఈ నగరం, నేడు ఆ రంగును నెమ్మదిగా కోల్పోతోంది. ఈ మార్పునకు అనేక ఆధునిక, పర్యావరణ కారణాలు ఉన్నాయి.

పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు, ఏసీల వాడకం: పర్యావరణ మార్పుల వల్ల గత కొన్నేళ్లలో జోధ్‌పూర్ ఉష్ణోగ్రతలు విపరీతంగా పెరిగాయి. ఇప్పుడు కేవలం నీలి రంగు మాత్రమే ఇళ్లను చల్లగా ఉంచలేకపోతోంది. ప్రజల ఆర్థిక స్థితిగతులు మెరుగుపడటంతో ఇళ్లలో ఏసీ (Air Conditioners) వాడకం పెరిగింది. దీనితో సంప్రదాయ పద్ధతులను పక్కనబెడుతున్నారు.

నిర్మాణ పద్ధతుల్లో మార్పులు: గతంలో ఇళ్లను చల్లగా ఉంచేందుకు సున్నం (Lime) వాడేవారు, దానికి నీలి రంగు బాగా అతుక్కునేది. కానీ ఇప్పుడు ఆధునికంగా సిమెంట్, కాంక్రీట్ ఇళ్లు కడుతున్నారు. సిమెంట్ గోడలకు ఈ నీలి రంగు వర్ణద్రవ్యం (Pigment) సరిగ్గా పట్టుకోదు.

నిర్వహణ ఖర్చులు తడిసి మోపెడవటం: ఒకప్పుడు సహజమైన ఇండిగో స్థానికంగా చాలా చౌకగా దొరికేది. ఒక ఇంటికి రంగు వేయాలంటే పదేళ్ల క్రితం రూ.5,000 ఖర్చయ్యేది. కానీ ఇప్పుడు ఆ ఖర్చు రూ.30,000 కి పైగా దాటింది. అదీకాక మురుగు కాలువల వల్ల గోడలు పాడవుతున్నాయి. ఖర్చులు తగ్గించుకోవడానికి చాలా మంది రంగులకు బదులుగా టైల్స్ వేయించుకుంటున్నారు.

హీట్ ఐలాండ్ ఎఫెక్ట్: నీలి రంగు కాకుండా ఇతర ముదురు రంగులు, సిమెంట్ రోడ్లు వేయడం వల్ల సూర్యరశ్మి తిరిగి పరావర్తనం చెందక, వీధుల్లో మరింత వేడి పెరుగుతోందని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు.

హెరిటేజ్‌ను కాపాడుకునే ప్రయత్నం

జోధ్‌పూర్ అసలు అందం కనుమరుగవుతుండటంతో, కొందరు స్థానికులు ఈ చారిత్రక నగరాన్ని కాపాడుకోవడానికి నడుం బిగించారు. మొరాకో లాంటి నగరాలు శతాబ్దాలుగా తమ నీలి రంగు ఇళ్లను కాపాడుకున్నప్పుడు, మనమెందుకు కాపాడుకోలేము?" అని ప్రశ్నిస్తూ, విరాళాలు సేకరించి ప్రతి ఏటా వందలాది ఇళ్లకు ఉచితంగా నీలి రంగు వేయిస్తున్నారు.

ఆధునికత అనేది అభివృద్ధికి చిహ్నమే అయినా, అది మన మూలాలను, చారిత్రక గుర్తింపును చెరిపేసేలా ఉండకూడదు. రాజస్థాన్ పర్యాటక శాఖ, ప్రజలు కలిసికట్టుగా కృషి చేస్తేనే, ఈ 'బ్లూ సిటీ' తన నీలపు సోయగాలను భావితరాలకు అందించగలుగుతుంది.