Telangana Formation Day 2026 | 12వ వసంతంలోకి తెలంగాణ: కేసీఆర్ దీక్ష నుంచి ‘అమరదీపం’ వరకు.. ఉద్యమ ఘట్టాలివే!

• 2014 జూన్ 2న ఏర్పడిన తెలంగాణ రాష్ట్రం, మంగళవారం (జూన్ 2, 2026) నాటికి విజయవంతంగా 11 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకుని 12వ వసంతంలోకి అడుగుపెడుతోంది
• కేసీఆర్ (KCR) ఆమరణ నిరాహార దీక్ష, సకల జనుల సమ్మె, మిలియన్ మార్చ్, సాగర హారం లాంటి చారిత్రక ఘట్టాలు ప్రత్యేక రాష్ట్ర కలను సాకారం చేశాయి
• శ్రీకాంతాచారి, పోలీస్ కిష్టయ్య, యాదయ్య లాంటి వందలాది మంది యువకులు రాష్ట్ర సాధన కోసం తమ ప్రాణాలను త్యాగం చేశారు
• అమరుల జ్ఞాపకార్థం గన్‌పార్క్ వద్ద ఉన్న స్తూపంతో పాటు, హుస్సేన్ సాగర్ తీరాన నిర్మించిన అత్యాధునిక 'అమరదీపం' వారి త్యాగాలకు సజీవ సాక్ష్యంగా నిలుస్తున్నాయి

Telangana Formation Day 2026 | త్రినేత్ర.న్యూస్ : జూన్ 2.. తెలంగాణ ప్రజలందరికీ పండుగ రోజు. దశాబ్దాల పోరాటం, ఎన్నో త్యాగాల పునాదులపై 29వ రాష్ట్రంగా అవతరించిన తెలంగాణ.. మంగళవారం నాడు (జూన్ 2, 2026) విజయవంతంగా 11 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకుని 12వ వసంతంలోకి అడుగుపెడుతోంది. ఈ 'తెలంగాణ ఆవిర్భావ దినోత్సవం' (Telangana Formation Day) సందర్భంగా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అధికారిక వేడుకలను అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించేందుకు ప్రభుత్వం సర్వం సిద్ధం చేసింది. ఈ ప్రత్యేక తరుణంలో, తెలంగాణ కలను సాకారం చేసిన మలిదశ ఉద్యమ మైలురాళ్లను మరోసారి స్మరించుకుందాం.

స్వరాష్ట్ర స్వప్నం సాకారం

సుదీర్ఘ పోరాటం తర్వాత 2014 జూన్ 2న తెలంగాణ భౌగోళికంగా, అధికారికంగా దేశంలో 29వ రాష్ట్రంగా అవతరించింది.

తొలి ముఖ్యమంత్రి : ప్రత్యేక రాష్ట్రానికి తొలి ముఖ్యమంత్రిగా కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు (KCR) ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.

తొలి గవర్నర్: ఈ.ఎస్.ఎల్. నరసింహన్ రాష్ట్ర మొదటి గవర్నర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టారు.

రాజధాని: చారిత్రక నగరం హైదరాబాద్ (Hyderabad) రాజధానిగా నిర్ణయించారు.

మలిదశ ఉద్యమం (2001 - 2014): కీలక మైలురాళ్లు

1969 నాటి తొలిదశ ఉద్యమం తర్వాత, 2001లో మలిదశ ఉద్యమం మరింత ఉధృతంగా మొదలైంది.

TRS పార్టీ స్థాపన: 2001 ఏప్రిల్ 27న కేసీఆర్ ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధనే ఏకైక ఎజెండాగా తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి (TRS) పార్టీని స్థాపించారు.

కేసీఆర్ నిరాహార దీక్ష: 2009 నవంబర్ 29న కేసీఆర్ చేపట్టిన "తెలంగాణ తెచ్చుడో - కేసీఆర్ సచ్చుడో" నిరాహార దీక్ష ఉద్యమాన్ని కీలక మలుపు తిప్పింది. ఆ ఒత్తిడితోనే డిసెంబర్ 9న అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలంగాణ ఏర్పాటు ప్రక్రియను ప్రారంభిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది.

సకల జనుల సమ్మె (2011): ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, కార్మికులు, విద్యార్థులు ఏకంగా 42 రోజుల పాటు రోడ్లపైకి వచ్చి ప్రభుత్వ పరిపాలనను పూర్తిగా స్థంభింపజేశారు.

పాలకుల వెన్నులో వణుకు పుట్టించిన మార్చ్‌లు

తెలంగాణ ఉద్యమ తీవ్రతను ఢిల్లీకి, ప్రపంచానికి చాటిచెప్పిన రెండు అతిపెద్ద ఈవెంట్స్ 'మిలియన్ మార్చ్', 'సాగర హారం'.

మిలియన్ మార్చ్ (మార్చి 10, 2011): ఈజిప్ట్ దేశంలోని 'తహ్రీర్ స్క్వేర్' ఉద్యమ స్ఫూర్తితో తెలంగాణ జేఏసీ (JAC) దీనికి పిలుపునిచ్చింది. ప్రభుత్వం హైదరాబాద్ చుట్టూ కర్ఫ్యూ (Curfew) విధించి, వేలాది మందిని ముందస్తు అరెస్టులు చేసినా జనం వెనక్కి తగ్గలేదు. పోలీసుల కళ్లుగప్పి లక్షలాది మంది ట్యాంక్ బండ్ పైకి చేరుకుని, తమ నిరసనను ప్రపంచానికి చాటారు.

సాగర హారం (సెప్టెంబర్ 30, 2012): దీనినే "తెలంగాణ మార్చ్" అని కూడా పిలుస్తారు. భారీ వర్షం పడుతున్నా, పోలీసులు లాఠీచార్జ్ చేసి టియర్ గ్యాస్ (Tear gas) ప్రయోగించినా ఉద్యమకారులు వెనక్కి తగ్గలేదు. హుస్సేన్ సాగర్ చుట్టూ అర్ధరాత్రి వరకు నిలబడి అద్భుతమైన మానవహారంగా ఏర్పడ్డారు.

చివరికి ప్రజల పోరాటానికి తలొగ్గిన కేంద్రం, 2014 ఫిబ్రవరిలో లోక్‌సభ, రాజ్యసభలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ బిల్లుకు ఆమోదం తెలిపింది.

అమరుల త్యాగాలకు సజీవ సాక్ష్యాలు

తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన కేవలం ధర్నాలు, మార్చ్‌లతో రాలేదు.. వందలాది మంది యువకులు, విద్యార్థుల ఆత్మబలిదానాలతో సాధ్యమైంది. 2009 డిసెంబర్ 3న హైదరాబాద్‌లోని ఎల్బీనగర్ చౌరస్తాలో ఆత్మబలిదానం చేసుకున్న శ్రీకాంతాచారి మలిదశ ఉద్యమానికి తొలి అమరవీరుడిగా నిలిచాడు. ఆయనతో పాటు పోలీస్ కిష్టయ్య, యాదయ్య లాంటి ఎందరో "జై తెలంగాణ" అంటూ ప్రాణత్యాగం చేశారు.

వారి జ్ఞాపకార్థం హైదరాబాద్‌లో రెండు అద్భుతమైన స్మారక చిహ్నాలు (Memorials) ఉన్నాయి.

అమరవీరుల స్తూపం (గన్ పార్క్): 1969 తొలిదశ ఉద్యమంలో అసువులు బాసిన 369 మంది అమరవీరుల జ్ఞాపకార్థం అసెంబ్లీ ఎదురుగా దీనిని నిర్మించారు. ప్రముఖ శిల్పి ఎక్కా యాదగిరి రావు దీనిని డిజైన్ చేశారు.

తెలంగాణ అమరవీరుల స్మరణ జ్యోతి: కొత్త సెక్రటేరియట్ సమీపంలో, హుస్సేన్ సాగర్ ఒడ్డున ఈ అత్యాధునిక నిర్మాణం (Amaranila Smaraka Kendram) రూపుదిద్దుకుంది. వెలుగుతున్న ప్రమిద ఆకారంలో ఉండే ఇది.. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద జాయింట్స్ లేని స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ (Stainless steel) నిర్మాణం. ఇందులో మ్యూజియం (Museum), ఫోటో గ్యాలరీ ఉన్నాయి. దీని పైభాగంలో నిరంతరం వెలిగే "అమరదీపం" అమరుల త్యాగాలకు నివాళి అర్పిస్తూనే ఉంటుంది.