Supreme Court Section 498A | సహజీవనం చేస్తున్న జంటలకు సుప్రీం షాక్.. లివ్-ఇన్‌లో ఉన్నా గృహ హింస కేసు పెట్టొచ్చు..!

• లివ్-ఇన్ రిలేషన్‌షిప్‌లో ఉన్నా సరే
• సెక్షన్ 498A కింద కేసు పెట్టొచ్చు
• సుప్రీంకోర్టు కీలక తీర్పు

Supreme Court Section 498A | త్రినేత్ర.న్యూస్ : సహజీవనం (Live-in relationship) చేస్తున్న జంటలకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు (Supreme Court) సోమవారం ఆగస్టు 3న చారిత్రక తీర్పు వెలువరించింది. "వివాహ బంధాన్ని పోలి ఉండే" (in the nature of marriage) సహజీవనంలో ఉన్న మహిళలకు కూడా భారతీయ శిక్షాస్మృతి (IPC) లోని సెక్షన్ 498A కింద రక్షణ ఉంటుందని జస్టిస్ సంజయ్ కరోల్, జస్టిస్ ఎన్. కోటీశ్వర్ సింగ్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. అంటే, పెళ్లి చేసుకోకపోయినా.. భర్త లేదా అతని బంధువుల వల్ల శారీరక, మానసిక వేధింపులకు (Harassment) గురైతే సెక్షన్ 498A కింద గృహహింస కేసు నమోదు చేయవచ్చని తేల్చి చెప్పింది.

ఏ కేసులో ఈ తీర్పు ఇచ్చారంటే..

కర్ణాటకకు చెందిన ఒక కేసులో ఈ కీలక తీర్పు వెలువడింది. తనపై తన పార్టనర్ గృహహింసకు పాల్పడుతున్నాడంటూ ఓ మహిళ పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేసింది. అయితే, తమ మధ్య చట్టబద్ధమైన వివాహం జరగలేదని.. కాబట్టి తనపై సెక్షన్ 498A కింద కేసు నమోదు చేయడం చెల్లదని ఆరోపిస్తూ సదరు వ్యక్తి (పిటిషనర్) కర్ణాటక హైకోర్టును (High Court) ఆశ్రయించాడు. అతని అభ్యర్థనను కొట్టివేసిన హైకోర్టు.. కేసు విచారణ కొనసాగించాల్సిందేనని స్పష్టం చేసింది. దీన్ని సవాలు చేస్తూ అతను సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించగా, అక్కడ కూడా అతనికి చుక్కెదురైంది.

ఆర్టికల్ 14కు విరుద్ధం..

చట్టబద్ధంగా పెళ్లి చేసుకున్న మహిళకు, అలాగే పెళ్లి చేసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో 'వివాహ బంధం తరహా' సహజీవనం చేస్తున్న మహిళకు మధ్య వివక్ష చూపడం రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 14 (సమానత్వపు హక్కు)కు విరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు తేల్చిచెప్పింది. సెక్షన్ 498A అసలు ఉద్దేశం.. గృహహింస వల్ల మహిళలు ఆత్మహత్యలకు పాల్పడకుండా.. మానసిక, శారీరక క్షోభకు గురికాకుండా కాపాడటమేనని గుర్తుచేసింది. అలాంటప్పుడు, "పెళ్లి జరిగితేనే రక్షణ కల్పిస్తాం, లేదంటే లేదు" అనడం సరికాదని వ్యాఖ్యానించింది.

భాగస్వామిని ఎంచుకునే హక్కు ఉంది

వ్యక్తులు తమ భాగస్వామిని ఎంచుకునే స్వేచ్ఛను చట్టం కల్పించినప్పుడు.. ఆ బంధం ఏ రూపంలో (పెళ్లి లేదా లివ్-ఇన్) ఉందనే కారణంతో వారికి చట్టపరమైన రక్షణను నిరాకరించకూడదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. పెళ్లికి ఉండే ఫార్మల్ గుర్తింపు లేనంత మాత్రాన.. మహిళలకు రక్షణ కల్పించకపోవడం అన్యాయమని పేర్కొంది.

సుప్రీంకోర్టు చెప్పిన 4 ముఖ్యమైన పాయింట్లు ఇవే

కండిషన్స్ అప్లై: సెక్షన్ 498A ప్రతి లివ్-ఇన్ రిలేషన్‌షిప్‌కు వర్తించదు. పెళ్లి చేసుకోవాలనే స్పష్టమైన ఉద్దేశం ఉండి.. "వివాహ బంధాన్ని పోలి ఉండే" సహజీవనానికి మాత్రమే ఇది వర్తిస్తుంది.

మేజర్లకు మాత్రమే: ఈ రక్షణ కేవలం ఇద్దరు మేజర్లు (adult individuals) పరస్పర అంగీకారంతో చేసే సహజీవనానికి మాత్రమే పరిమితం.

సెక్షన్ 498A కే పరిమితం: సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ఈ విస్తృత నిర్వచనం కేవలం ఐపీసీ సెక్షన్ 498A కు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. ఇతర చట్టాలకు లేదా సెక్షన్లకు ఇది ఆపాదించబడదు.

అరెస్టులపై మార్గదర్శకాలు: ఈ తరహా కేసుల్లో ఎవరిపైనా అక్రమ అరెస్టులు జరగకూడదు. 'అర్ణేష్ కుమార్' కేసులో కోర్టు ఇచ్చిన గైడ్‌లైన్స్‌ను కచ్చితంగా పాటించాలి. ప్రాథమిక విచారణ (Preliminary enquiries) చేయకుండా, భాగస్వామిని లేదా అతని బంధువులను నేరుగా అరెస్ట్ చేయకూడదు.