సింగరేణిలో కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ పైలట్ ప్రాజెక్ట్: బెల్లంపల్లి డిప్‌సైడ్‌లో సన్నాహాలు – కార్మికులు తెలుసుకోవాల్సిన వాస్తవాలు

         సింగరేణిలో సరికొత్త విప్లవం: బొగ్గును గ్యాస్‌గా మార్చే 'గ్యాసిఫికేషన్' ప్రయోగం వెనుక అసలు నిజాలివే!

 

తెలంగాణ పారిశ్రామిక రంగానికి గుండెకాయ లాంటి సింగరేణి కాలరీస్ కంపెనీ లిమిటెడ్ (SCCL) కాలానికి అనుగుణంగా తన రూపురేఖలను మార్చుకునే దిశగా చారిత్రాత్మక అడుగులు వేస్తోంది. కేవలం బొగ్గును వెలికితీసి కాల్చడమే లక్ష్యంగా దశాబ్దాలుగా సాగిన ఈ ప్రయాణంలో... రేపు రాబోయే హరిత ఇంధన (Green Energy) సవాళ్లను ఎదుర్కొనేందుకు సంస్థను 'వైవిధ్యభరిత ఇంధన సంస్థ' (Diversified Energy Company) గా మలచడానికి యాజమాన్యం కసరత్తు చేస్తోంది. ఇందులో భాగంగా తెరపైకి వచ్చిన ప్రతిష్టాత్మక 'కోల్ గ్యాసిఫికేషన్' (Coal Gasification) ప్రాజెక్ట్ ప్రస్తుత పరిస్థితి, దాని అసలు స్వరూపం ఏంటో సమగ్రంగా పరిశీలిద్దాం.

ప్రాజెక్ట్ ప్రస్తుత స్థితి – ఎక్కడ, ఏ దశలో ఉంది?

ఇది ఇప్పుడే ప్రారంభమైన పూర్తి స్థాయి వాణిజ్య ప్రాజెక్ట్ కాదు; ప్రస్తుతం ఇది పైలట్ మరియు సన్నాహాల దశ (Pilot & Preparation Stage) లో ఉంది. సింగరేణిలో తొలిసారిగా అండర్‌గ్రౌండ్ కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ (UCG) పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌ను మంచిర్యాల జిల్లాలోని బెల్లంపల్లి డిప్‌సైడ్ బ్లాక్ పరిధిలో చేపట్టాలని నిర్ణయించారు. బెల్లంపల్లి మరియు రామగుండం ప్రాంతాల్లోని 5 డీప్ కోల్ బ్లాక్‌లను ఇందుకోసం గుర్తించగా, తొలి పైలట్ ప్రాజెక్ట్ బెల్లంపల్లి డిప్‌సైడ్ బ్లాక్‌లోనే ప్రారంభమైంది. సాధారణ పద్ధతుల్లో (ఓపెన్‌కాస్ట్ లేదా అండర్‌గ్రౌండ్) తవ్వడానికి వీలులేని లోతైన బొగ్గు నిల్వలను వాడుకోవడమే ఈ ప్రాజెక్ట్ లక్ష్యం. ప్రస్తుతం దీనికి సంబంధించి డ్రిల్లింగ్ ఆపరేషన్లు సహా ముందస్తు సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయి.

బొగ్గును గ్యాస్‌గా మార్చే తీరు ఎలా ఉంటుంది? వినియోగం ఏంటి?

సాధారణంగా బొగ్గును భూమి నుంచి బయటకు తెచ్చి కాల్చడం వల్ల భారీ కాలుష్యం వెలువడుతుంది. దీనికి భిన్నంగా అండర్‌గ్రౌండ్ కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ (UCG) విధానంలో బొగ్గును నేరుగా బయటకు తీయాల్సిన అవసరం ఉండదు. భూమి లోపల ఉన్న లోతైన బొగ్గు పొరల్లోకి ప్రత్యేకంగా డ్రిల్లింగ్ చేసి ఆక్సిజన్, నీటి ఆవిరిని పంపిస్తారు. అక్కడ జరిగే నియంత్రిత రసాయన చర్య వల్ల బొగ్గు కాలి 'సిన్‌గ్యాస్' (Syngas - సింథటిక్ గ్యాస్ / కృత్రిమ గ్యాస్) గా మారుతుంది. ఇది హైడ్రోజన్ మరియు కార్బన్ మోనాక్సైడ్‌ల శక్తివంతమైన మిశ్రమం. ఈ సిన్‌గ్యాస్‌ను పైకి పంపి రసాయన మార్పిడి ద్వారా అమ్మోనియం నైట్రేట్ (పేలుడు పదార్థాలు, ఎరువుల తయారీకి), యూరియా, మిథనాల్, సింథటిక్ ఫ్యూయల్స్ వంటి రసాయన ఇంధనాల తయారీకి ఉపయోగిస్తారు. దేశీయంగా ఈ రసాయనాలకు అపారమైన డిమాండ్ ఉంది. మనం ఇప్పటికీ వీటికోసం విదేశీ దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతున్నాము కాబట్టి, సింగరేణియే స్వయంగా దీన్ని ఉత్పత్తి చేస్తే మార్కెట్లో మంచి డిమాండ్ లభించే అవకాశం ఉంది.

టెక్నికల్ అండ్ ఫైనాన్షియల్ సపోర్ట్: ఎవరు సహాయం చేస్తున్నారు?

ఈ రంగంలో అనుభవం కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వరంగ సంస్థలైన CMPDI (Central Mine Planning & Design Institute) మరియు CSIR-CIMFR (సెంట్రల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మైనింగ్ అండ్ ఫ్యూయల్ రీసెర్చ్) శాస్త్రవేత్తల సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వాన్ని సింగరేణి తీసుకుంటోంది. అయితే, గ్యాసిఫికేషన్ ప్రాజెక్ట్ ఏర్పాటుకు వేల కోట్లలో భారీ పెట్టుబడి అవసరం. రామగుండం (STPP) పరిధిలో అమ్మోనియం నైట్రేట్ మెల్ట్ ప్లాంట్ (400 TPD) కోసం 'ఇంజనీర్స్ ఇండియా లిమిటెడ్' (EIL) ఫీజిబిలిటీ స్టడీ పూర్తి చేసినప్పటికీ, ప్రస్తుత పెట్టుబడి రాబడి (ROI) ఆశాజనకంగా లేదు. అందుకే ప్లాంట్ కెపాసిటీ పెంపుతో పాటు, కేంద్ర ప్రభుత్వం అందించే VGF (Viability Gap Funding) పథకాలను సింగరేణి అన్వేషిస్తోంది. అయితే, కేంద్ర బొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖకు దీనికి సంబంధించిన అధికారిక ప్రతిపాదన ఇంకా సమర్పించాల్సి ఉంది. తాల్చేర్, ఎంసీఎల్-భెల్, జెఎస్‌పిఎల్ (JSPL) ప్రాజెక్టులను సందర్శించి ఉత్తమ విధానాలపై అధ్యయనం చేయడానికి సింగరేణి బృందాలు సిద్ధమవుతున్నాయి.

గ్లోబల్ మరియు దేశీయ దృశ్యం

అంతర్జాతీయంగా చైనా, ఆస్ట్రేలియా, సౌతాఫ్రికా వంటి దేశాలలో కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ ద్వారా సిన్‌గ్యాస్ ఆధారిత ఉత్పత్తులు జరుగుతున్నాయి. ఇక మన దేశంలో గుజరాత్ (GIPCL) మరియు ఒడిశా (తాల్చేర్ ప్రాజెక్ట్ - CIL & BHEL సంయుక్తంగా) ప్రాంతాలలో ఈ ప్రాజెక్టులు ప్రణాళికా/అమలు దశల్లో ముందుకు సాగుతున్నాయి. సింగరేణి కూడా ఇదే కోవలో తన అడుగులను జాగ్రత్తగా ముందుకు వేస్తోంది.

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పాత్ర మరియు భవిష్యత్ రూపరేఖలు

సింగరేణిలో 51 శాతం వాటా కలిగి ఉన్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, సంస్థను కేవలం బొగ్గు ఉత్పత్తికే పరిమితం చేయకుండా టెక్నాలజీ ఆధారిత ఇంధన సంస్థగా మార్చాలనే విజన్‌తో మద్దతు ఇస్తోంది. భవిష్యత్తులో గ్రీన్ ఎనర్జీ (సోలార్, పవన విద్యుత్) పోటీ పెరుగుతున్న తరుణంలో దేశవ్యాప్తంగా నేరుగా బొగ్గుకు డిమాండ్ తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. అటువంటి సమయంలో ఈ ప్లాంట్ల ద్వారా రసాయనాలను ఉత్పత్తి చేసే "కెమికల్ / ఎనర్జీ హబ్" గా సింగరేణి రూపాంతరం చెందే అవకాశం ఉంది. పాత గనులు రిటైర్ అవుతున్న తరుణంలో, తవ్వడానికి వీలులేని లోతైన నిల్వలను ఈ టెక్నాలజీ ద్వారా వాడుకలోకి తెచ్చి ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడానికి ఇది ఒక మార్గంగా నిలవనుంది.

ప్రస్తుతం ఈ గ్యాసిఫికేషన్ ప్రాజెక్ట్ కేవలం పైలట్ మరియు సన్నాహాల దశలోనే ఉంది. పూర్తి స్థాయి కమర్షియల్ ప్రాజెక్ట్‌గా మారడానికి, నిధులు మరియు అధికారిక టైమ్‌లైన్ ఖరారు కావడానికి కొంత సమయం పట్టనుంది. అయినప్పటికీ, భవిష్యత్ ఇంధన సవాళ్లను ఎదుర్కొనేందుకు సింగరేణి వేస్తున్న ఈ ముందడుగు కార్మిక వర్గంలో పారిశ్రామికవర్గాల్లో అత్యంత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.