ప్రతిష్టాత్మక సైనిక గుర్తింపు దక్కింది: తూటా తాకినా వెనకడుగు వేయని ఆర్మీ డాగ్ ‘టైసన్’ సాహస గాథ!

రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా ప్రతిష్టాత్మక గౌరవం: జమ్మూ ఎన్‌కౌంటర్‌లో ఆర్మీ హీరో 'టైసన్' సాహస ఘట్టం!

 

భారత సైన్యంలో అసాధారణ ధైర్యసాహసాలు ప్రదర్శించిన వీర సైనిక శ్వానానికి ప్రతిష్టాత్మకమైన మెన్షన్-ఇన్-డిస్పాచెస్ గుర్తింపు లభించింది. 2026 ఆగష్టు 15న (స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా) దేశ రాజధాని న్యూఢిల్లీలో జరిగిన అధికారిక వేడుకల్లో భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ఈ పురస్కారాన్ని ప్రకటించారు. జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో జరిగిన భీకర ఎన్‌కౌంటర్‌లో ప్రాణాలను సైతం లెక్కచేయకుండా పోరాడి, ఉగ్రవాదుల స్థావరాన్ని బట్టబయలు చేసిన 'టైసన్' (Tyson) అనే ఆర్మీ డాగ్‌కు అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన 'మెన్షన్-ఇన్-డిస్పాచెస్' (Mention-in-Despatches) పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు. దేశ రక్షణలో ఈ మూగ వీరుడు చూపిన తెగువ చరిత్రలో నిలిచిపోయేలా ఉంది. ఆ వీరోచిత ఘట్టం మరియు ఆర్మీ శ్వానాల శిక్షణా విశేషాలు మీకోసం...

రణరంగంలో రక్తపు మడుగులోనూ తగ్గేదేలే.. టైసన్ వీరోచిత పోరాటం

జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని కిష్టవార్ జిల్లా ఛత్రూ దట్టమైన అడవులు.. అక్కడ మోస్ట్ వాంటెడ్ జైషే మహమ్మద్ ఉగ్రవాదులు నక్కి ఉన్నారన్న పక్కా సమాచారంతో భారత సైన్యం, జమ్మూ కాశ్మీర్ పోలీసులు సంయుక్తంగా ఒక మెరుపు ఆపరేషన్‌కు తెరలేపాయి. శత్రువులు ఎక్కడున్నారో కచ్చితంగా తెలీదు. ఒక అడుగు ముందుకు వేస్తే ప్రాణాలకే ముప్పు. ఆ అత్యంత ప్రమాదకరమైన తరుణంలోనే సైన్యానికి అండగా రంగంలోకి దిగింది ఇండియన్ ఆర్మీకి చెందిన '2 పారా స్పెషల్ ఫోర్సెస్' బృందం. వారి ముందు వరుసలో శత్రువుల గుండెల్లో గుబులు పుట్టించేందుకు అడుగులేసింది ఒక జర్మన్ షెపర్డ్ అసాల్ట్ డాగ్—అదే మన టైసన్.

టైసన్ తన నాలుకను ఆడిస్తూ, వాసనను పసిగడుతూ ఒక మట్టి ఇల్లు (ఉగ్రవాదుల తాత్కాలిక స్థావరం) వైపు నెమ్మదిగా పాకుతూ ముందుకు కదిలింది. సైనికులు దాని వెన్నంటే అప్రమత్తంగా ఉన్నారు. సరిగ్గా అదే సమయంలో... లోపల నక్కి ఉన్న ఉగ్రవాదులు ఏదో కదలికను పసిగట్టారు! ఒక్కసారిగా విచక్షణారహితంగా కాల్పుల మోత మోగింది.

ఆ మృత్యు శబ్దాల హోరులో ఒక తూటా దూసుకొచ్చి నేరుగా టైసన్ కాలికి తగిలింది. తీవ్రమైన రక్తస్రావం, భరించరాని నొప్పి. ఏ సాధారణ జీవైనా ఆ ક્ષణంలో వెనక్కి తగ్గుతుంది. కానీ, టైసన్ అలా చేయలేదు! తూటా దెబ్బకు కుప్పకూలాల్సిన ఆ వీరుడు.. క్షణం కూడా ఆపకుండా, మరింత ఉగ్రంగా ముందుకు దూకాడు. శత్రువులు ఎక్కడి నుంచి కాల్పులు జరుపుతున్నారో ఆ ప్రాంతం వైపు గట్టిగా శబ్దం చేస్తూ, తన శరీరాన్ని అడ్డుపెట్టి ఉగ్రవాదుల దృష్టిని పూర్తిగా తన వైపునకు తిప్పుకున్నాడు.

టైసన్ చూపిన ఆ క్షణపు తెగువ.. భద్రతా బలగాలకు శత్రువుల స్థావరాన్ని కచ్చితంగా వేలెత్తి చూపింది! వెంటనే అప్రమత్తమైన భారత సైన్యం ఆ ఇంటిని ఉక్కు వలయంతో చుట్టుముట్టింది. క్షణాల వ్యవధిలో విరుచుకుపడి, సీనియర్ కమాండర్ సైఫుల్లా బలోచ్‌తో సహా ముగ్గురు మోస్ట్ వాంటెడ్ పాకిస్థాన్ ఉగ్రవాదులను మట్టుబెట్టింది. ఆపరేషన్ విజయవంతమైంది!

తీవ్ర గాయాలపాలైన టైసన్‌ను హెలికాప్టర్ ద్వారా ఉధంపూర్‌లోని ఆర్మీ ఆసుపత్రికి తరలించి అత్యవసర చికిత్స అందించడంతో ప్రాణాలతో బయటపడింది. దేశం కోసం అది చూపిన సాహసానికి గుర్తింపుగా రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము స్వయంగా 'మెన్షన్-ఇన్-డిస్పాచెస్' ప్రశంసను ప్రకటించి, ఆ మూగ వీరుడికి ప్రతిష్టాత్మకమైన మెన్షన్-ఇన్-డిస్పాచెస్ గౌరవాన్ని దక్కేలా చేశారు.

మీరట్ కఠిన శిక్షణా పాఠశాల.. అసలైన అగ్నిపరీక్ష

టీవీల్లో చూసే సాధారణ పెంపుడు కుక్కలకు, ఆర్మీ డాగ్స్‌కు ఏమాత్రం పొంతన ఉండదు. ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీరట్‌లో ఉన్న ప్రసిద్ధ ఆర్మీ రిమోంట్ అండ్ వెటర్నరీ కార్ప్స్ (RVC) సెంటర్ అండ్ కాలేజ్లో ఈ వీర సైనిక శ్వానాల రూపకల్పన జరుగుతుంది. జర్మన్ షెపర్డ్, లాబ్రడార్ రిట్రీవర్, గ్రేహౌండ్ వంటి అత్యుత్తమ జాతులకు చెందిన కేవలం 2 నుంచి 3 నెలల వయసున్న చిన్న కుక్కపిల్లలను మాత్రమే ఆర్మీ ఎంపిక చేసుకుంటుంది. అక్కడి నుంచే అసలైన శిక్షణ మొదలవుతుంది. తుపాకీ తూటాల మోత మోగుతున్నా, పెద్ద శబ్దాలు వస్తున్నా వెనుకంజ వేయకుండా, మానసికంగా ఉక్కులా నిలబడేలా వాటికి కఠినమైన ప్రాథమిక శిక్షణ ఇస్తారు.

రణరంగంలో ఆరు రూపాలు.. ఆర్మీ డాగ్స్ బాధ్యతలు మరియు శిక్షణ

ప్రాథమిక శిక్షణ పూర్తయిన తర్వాత, ఆయా కుక్కల శారీరక దారుఢ్యం, మేధస్సు మరియు స్వభావం ఆధారంగా వాటిని ఆరు ప్రత్యేక విభాగాలుగా విభజించి, మరింత లోతైన స్పెషలైజేషన్ శిక్షణ ఇస్తారు. ఆ విభాగాల వివరాలు ఇవే:

1. అసాల్ట్ డాగ్స్ (Assault Dogs - దాడి చేసే విభాగాలు): టైసన్ లాంటి వీరులు ఈ కోవకే చెందుతారు. ఉగ్రవాదుల స్థావరాలపైకి మెరుపుదాడి చేయడం, శత్రువుల గొంతు పట్టుకోవడం లేదా వారు లొంగిపోయేలా భయపెట్టడంలో వీటికి సాటిలేదు. శత్రువుల కాల్పుల మధ్య కూడా వెనక్కి తగ్గకుండా టార్గెట్ మీదకు దూకేలా కంబాట్ శిక్షణ ఇస్తారు.

2. ట్రాకర్ డాగ్స్ (Tracker Dogs - జాడ పట్టే విభాగాలు): నేరస్థులు లేదా ఉగ్రవాదులు ఘటనా స్థలం నుంచి పరారైనప్పుడు, వారి పాదముద్రల వాసనను పసిగట్టి కిలోమీటర్ల మేర దాన్ని ట్రేస్ చేస్తూ సైనికులను సరైన గమ్యస్థానానికి నడిపిస్తాయి.

3. ఎక్స్‌ప్లోజివ్ డిటెక్షన్ డాగ్స్ (Explosive Detection Dogs - పేలుడు పదార్థాలను గుర్తించేవి): మందుపాతరలు (Landmines), ఐఈడీలు (IEDs) లేదా ఆర్డీఎక్స్ వంటి ప్రమాదకర పేలుడు పదార్థాలు ఎక్కడైనా దాచిపెట్టి ఉంటే, వాటి వాసనను ఇవి ఇట్టే పసిగడతాయి. ప్రమాదం గ్రహించగానే తాము దాడి చేయకుండా, ఒకేచోట నిలబడి లేదా కూర్చుని తమ హ్యాండ్లర్‌కు సంకేతం (Passive Response) ఇస్తాయి.

4. గార్డ్ డాగ్స్ (Guard Dogs - రక్షణ మరియు భద్రతా విభాగాలు): అత్యంత సున్నితమైన ఆర్మీ క్యాంపులు, ఆయుధాగారాలు మరియు సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో రాత్రి వేళల్లో కాపలాగా ఉంటూ.. చిన్న అలికిడి జరిగినా గట్టిగా మొరుగుతూ సైనికులను అప్రమత్తం చేస్తాయి.

5. సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ డాగ్స్ (Search & Rescue Dogs - రెస్క్యూ విభాగాలు): భూకంపాలు సంభవించినప్పుడు లేదా భారీ కొండచరియలు విరిగిపడినప్పుడు, కిలోమీటర్ల మేర కూరుకుపోయిన కాంక్రీట్ శిథిలాల కింద మనుషుల ఊపిరితిత్తుల గాలి వాసనను పసిగట్టి ప్రాణాలను రక్షించడంలో ఇవి కీలకం.

6. అవలాంచ్ డాగ్స్ (Avalanche Dogs - మంచు తుఫాను రెస్క్యూ విభాగాలు): హిమాలయాల వంటి అత్యంత శీతల ప్రాంతాల్లో మంచు చరియలు విరిగిపడి (Avalanche) మంచులో పూర్తిగా కూరుకుపోయిన సైనికులను వెలికితీయడానికి వీటికి ప్రత్యేకమైన మంచు శోధన శిక్షణ ఇస్తారు.

హ్యాండ్లర్, డాగ్ మధ్య విడదీయరాని బంధం

ఈ మొత్తం వ్యవస్థలో అత్యంత కీలకమైన అంశం 'ట్రైనర్' లేదా 'హ్యాండ్లర్'. ప్రతి ఆర్మీ డాగ్‌కు జీవితాంతం ఒకే ఒక నిర్దిష్ట హ్యాండ్లర్ ఉంటారు. పగలు, రాత్రి, ఎండ, వాన తేడా లేకుండా 24 గంటలు ఆ కుక్కతోనే గడుపుతూ, ఒకరి భావాలను మరొకరు మూగ భాషలోనే అర్థం చేసుకునేలా ఇద్దరి మధ్య ఒక అద్భుతమైన అనుబంధం ఏర్పడుతుంది. దేశ సరిహద్దులను కాపాడటంలో మనుషులు ఎంతటి త్యాగం చేస్తున్నారో.. తెర వెనుక నుంచి ప్రాణాలను సైతం తృణప్రాయంగా అర్పించడానికి ఏమాత్రం వెనుకాడని ఈ మూగ వీరుల సాహసం భారత సైనిక చరిత్రలో ఎప్పటికీ చిరస్మరణీయమే.