ఒక్క ఆదేశంతో యుద్ధం.. ఒక్క మాటతో విరమణ! అమెరికా అధ్యక్షుడి చేతిలో నిజంగా అంత పవర్ ఉందా?

                                  ఒకే ఒక్క ఆదేశం.. క్షణాల్లో యూటర్న్: అమెరికా వార్ పవర్స్ అసలు నిజాలు!

 

అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ టీవీ ముందుకొచ్చి.. “దాడులకు ఆదేశించాను” అంటారు. తెల్లారే తన ట్రూత్ పోస్టులో “దాడులు నిలిపివేస్తున్నాం” అని ప్రకటిస్తారు. యుద్ధ విమానాలు గాల్లోకి లేవాలన్నా, క్షిపణులు దూసుకెళ్లాలన్నా, సైనిక చర్యకు బ్రేక్ పడాలన్నా.. అమెరికాలో అంతా ఒక్క వ్యక్తి నిర్ణయంతోనే జరుగుతున్నట్లు కనిపిస్తుంది. మరి నిజంగానే అమెరికా అధ్యక్షుడికి అంత అధికారం ఉందా? ఆయన అనుకుంటే యుద్ధం మొదలుపెట్టి.. నచ్చినంతకాలం కొనసాగించి.. అనుకున్నప్పుడు ఆపేయగలరా? వాస్తవంగా అంత సులభం కాదు. అమెరికా అధ్యక్షుడి చేతిలో సైనిక కమాండ్ ఉన్నా.. యుద్ధానికి సంబంధించిన అన్ని తాళాలు ఆయన జేబులో ఉండవు. అధ్యక్షుడి చేతిలో సైనిక కమాండ్ ఉంటే.. కాంగ్రెస్ చేతిలో చట్టం, డబ్బు ఉంటాయి. అమెరికా యుద్ధ వ్యవస్థలో అసలు కథ ఇదే.

కత్తి అధ్యక్షుడి చేతిలో.. కానీ తాళాలన్నీ కాదు!

అమెరికా రాజ్యాంగం యుద్ధ అధికారాన్ని ఒక్కరి చేతిలో పెట్టలేదు. అధ్యక్షుడు సాయుధ దళాలకు కమాండర్-ఇన్-చీఫ్ (సర్వసైన్యాధ్యక్షుడు). కానీ అధికారికంగా యుద్ధాన్ని ప్రకటించే రాజ్యాంగ అధికారం కాంగ్రెస్‌కు ఉంది. సైన్యాన్ని ఏర్పాటు చేయడం, నిర్వహించడం, నిధులు సమకూర్చడం వంటి కీలక అధికారాలూ కాంగ్రెస్ చేతిలోనే ఉన్నాయి. అయితే ప్రతి సైనిక చర్యకూ ముందుగా కాంగ్రెస్ యుద్ధం ప్రకటించాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్ని సందర్భాల్లో కాంగ్రెస్ సైనిక శక్తి వినియోగానికి ప్రత్యేక అనుమతి (Authorization for Use of Military Force) ఇస్తుంది. మరికొన్ని పరిమిత సైనిక చర్యల్లో అధ్యక్షులు తమ రాజ్యాంగపరమైన అధికారంతో వేగంగా నిర్ణయాలు తీసుకున్న సందర్భాలున్నాయి.

కాంగ్రెస్ ఓటింగ్ లేకుండానే క్షిపణులు దూసుకెళ్లగలవా?

అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ప్రతి సైనిక చర్యకూ కాంగ్రెస్ ఓటింగ్ కోసం అధ్యక్షుడు ఎదురుచూడాల్సిన అవసరం లేదు. అమెరికా లేదా దాని సైన్యంపై ఆకస్మిక దాడి జరిగితే తక్షణ ప్రతిస్పందన అవసరం కావచ్చు. పరిమిత క్షిపణి, వైమానిక దాడులకు అమెరికా అధ్యక్షులు తమ అధికారాన్ని ఉపయోగించిన సందర్భాలూ ఉన్నాయి. అయితే అది “నచ్చిన దేశంతో నచ్చినంతకాలం యుద్ధం చేయొచ్చు” అనే అపరిమిత అధికారం కాదు. అధ్యక్షుడి యుద్ధ అధికారంపై నియంత్రణ కోసం వియత్నాం యుద్ధం నేపథ్యంలో 1973లో War Powers Resolution (యుద్ధ అధికారాల తీర్మానం) తీసుకొచ్చారు.

48 గంటలు.. 60 రోజులు.. మరో 30! అధ్యక్షుడికి చట్టం వేసిన గీత

అమెరికా బలగాలను యుద్ధ పరిస్థితుల్లోకి పంపినప్పుడు, ఈ చట్టం వర్తించే సందర్భాల్లో అధ్యక్షుడు సాధారణంగా 48 గంటల్లో కాంగ్రెస్‌కు నివేదిక ఇవ్వాలి. కాంగ్రెస్ యుద్ధాన్ని ప్రకటించకపోయినా, ప్రత్యేక అనుమతి ఇవ్వకపోయినా, నిబంధనలు వర్తిస్తే 60 రోజుల తర్వాత సైనిక వినియోగాన్ని ముగించాలి. బలగాలను సురక్షితంగా వెనక్కి తీసుకురావడానికి తప్పనిసరి సైనిక అవసరం ఉంటే గరిష్ఠంగా మరో 30 రోజుల అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే 60+30 అంటే 90 రోజుల యుద్ధ లైసెన్స్ కాదు. చివరి 30 రోజులు అవసరమైన పరిస్థితుల్లో బలగాలను సురక్షితంగా ఉపసంహరించేందుకు ఉద్దేశించిన గడువు.

60వ రోజు వచ్చేసింది.. యుద్ధం ఆగిపోతుందా? ఇక్కడే అసలు మెలిక!

చట్టాన్ని నేరుగా చదివితే ,కాంగ్రెస్ అనుమతి లేకపోతే, ఈ తీర్మానం వర్తించే సైనిక చర్యను 60 రోజుల తర్వాత ముగించాలి. కానీ ఆచరణలో అసలు వివాదం అక్కడే మొదలవుతుంది. “మనం చేస్తున్న సైనిక చర్య నిజంగా ఈ చట్టం చెప్పే ‘hostilities’ పరిధిలోకి వస్తుందా?” అన్నదే కీలక ప్రశ్న. 2011లో బరాక్ ఒబామా అధ్యక్షుడిగా ఉన్నప్పుడు జరిగిన లిబియా సైనిక చర్య దీనికి మంచి ఉదాహరణ. కాంగ్రెస్ ప్రత్యేక అనుమతి లేకుండానే అమెరికా పాత్ర 60 రోజుల గడువు దాటడంతో పలువురు కాంగ్రెస్ సభ్యులు చర్యను నిలిపివేయాలని వాదించారు. కానీ ఒబామా ప్రభుత్వం, ప్రధాన ఆపరేషన్ నాటో ఆధ్వర్యంలో ఉందని, అమెరికా పాత్ర పరిమితమైందని, అమెరికా బలగాలు నిరంతర ప్రత్యక్ష కాల్పుల్లో లేవని చెబుతూ.. తమ చర్యలు War Powers Resolutionలోని “hostilities” (అమెరికా బలగాలు ప్రత్యక్షంగా సాయుధ ఘర్షణలో పాల్గొనే పరిస్థితి) పరిధిలోకి రావని వాదించింది.
ఇక్కడే చట్టంలోని మెలిక ఈ ఉదంతం ద్వారా బయటపడింది. “Hostilities”కు అన్ని పరిస్థితులకూ వర్తించే స్పష్టమైన నిర్వచనం లేకపోవడంతో అధ్యక్ష ప్రభుత్వాలు, కాంగ్రెస్ మధ్య భిన్న వాదనలు ఇప్పటికీ కొనసాగుతున్నాయి. అంటే 60 రోజుల నిబంధన ఉంది. కానీ ఏ సైనిక చర్యకు అది వర్తిస్తుందన్నదే అసలు వివాదం.

యుద్ధానికి బాంబులే కాదు.. బిల్లు కూడా కావాలి!

ఇక్కడ కాంగ్రెస్ చేతిలో మరో బలమైన ఆయుధం ఉంది. అది ప్రభుత్వ నిధులపై నియంత్రణ. అధ్యక్షుడు సైన్యానికి కమాండర్ కావచ్చు. కానీ యుద్ధ విమానాలు, నౌకలు, ఆయుధాలు, సైనికుల మోహరింపు.. అన్నింటికీ డబ్బు కావాలి. ఆ నిధుల కేటాయింపులో కాంగ్రెస్‌కు కీలక రాజ్యాంగ అధికారం ఉంది. సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే.. స్టీరింగ్ అధ్యక్షుడి చేతిలో ఉండొచ్చు; పెట్రోల్ పర్సు మాత్రం పూర్తిగా ఆయన జేబులో ఉండదు. కాంగ్రెస్ కొత్త నిధులను నిరాకరించడం లేదా వాటి వినియోగంపై పరిమితులు విధించడం ద్వారా సైనిక చర్యపై ప్రభావం చూపగలదు. అయితే ఇప్పటికే మంజూరైన నిధులు ఉంటే, డబ్బు నిలిపివేసిన మరుసటి క్షణమే యుద్ధం ఆగిపోదు.

మొదలుపెట్టిన అధ్యక్షుడే.. ఒక్క మాటతో ఆపేయగలడా?

సైనిక కార్యకలాపాల నిర్వహణలో అధ్యక్షుడి పాత్ర కీలకం. అందువల్ల నిర్దిష్ట వైమానిక, క్షిపణి దాడులను నిలిపివేయడం, బలగాలను వెనక్కి తీసుకోవడం వంటి నిర్ణయాలు తీసుకోగలరు. అందుకే బయటకు “అధ్యక్షుడే మొదలుపెట్టారు.. అధ్యక్షుడే ఆపేశారు” అన్నట్లు కనిపిస్తుంది. కానీ ఒక సైనిక ఆపరేషన్‌ను నిలిపివేయడం, మొత్తం యుద్ధం చట్టపరంగా ముగియడం ఒకటి కాదు. కాంగ్రెస్ ఇచ్చిన అనుమతులు, నిధులు, అంతర్జాతీయ బాధ్యతలను బట్టి పరిస్థితి మారుతుంది.

అమెరికాలో అధ్యక్షుడు–కాంగ్రెస్.. మరి భారత్‌లో ఎవరు నిర్ణయిస్తారు?

భారత్‌లో వ్యవస్థ వేరు. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 53 ప్రకారం రాష్ట్రపతి భారత రక్షణ దళాల సర్వసైన్యాధ్యక్షుడు. అయితే రాష్ట్రపతి వ్యక్తిగతంగా యుద్ధ నిర్ణయం తీసుకోరు. ఆర్టికల్ 74 ప్రకారం ప్రధానమంత్రి నేతృత్వంలోని మంత్రిమండలి సలహా మేరకు రాష్ట్రపతి వ్యవహరిస్తారు. యుద్ధం లేదా అత్యంత కీలకమైన జాతీయ భద్రతా అంశాల్లో కేంద్ర కేబినెట్, ముఖ్యంగా ప్రధానమంత్రి నేతృత్వంలోని కేబినెట్ భద్రతా కమిటీ (CCS) నిర్ణయ ప్రక్రియలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. రక్షణ, అంతర్గత భద్రత, భద్రతాపరమైన విదేశాంగ అంశాలు CCS పరిధిలో ఉంటాయి. ఈ కేబినెట్ కమిటీల నిర్ణయ వ్యవస్థకు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 77(3) కింద రూపొందిన కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యకలాపాల నిర్వహణ నియమాలు అధికారిక ఆధారాన్ని కల్పిస్తాయి. అంటే భారత్‌లోనూ “ప్రధాని ఒక్కరే బటన్ నొక్కితే యుద్ధం మొదలవుతుంది” అనుకోవడం సరైంది కాదు. రాజకీయ నాయకత్వం, కేబినెట్–CCS, సైనిక–భద్రతా వ్యవస్థల ద్వారా నిర్ణయం రూపుదిద్దుకుంటుంది.

అమెరికాకు 60 రోజుల గడియారం.. భారత్‌కు ఎందుకు లేదు?

ఇదే రెండు దేశాల మధ్య ప్రధాన తేడా. అమెరికాలో ఉన్నట్లుగా 48 గంటల్లో కాంగ్రెస్‌కు నివేదిక 60 రోజుల గడువు ఉపసంహరణకు మరో 30 రోజులు అనే ప్రత్యేక చట్టపరమైన గడియారం భారత్‌లో లేదు. అలాగే ప్రతి పరిమిత సైనిక చర్యకు ముందే లోక్‌సభ, రాజ్యసభల్లో ఓటింగ్ జరిపి అనుమతి తీసుకోవాలనే ప్రత్యేక నిబంధన లేదు. దీంతో అత్యవసర సమయంలో కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ వేగంగా నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే పార్లమెంటరీ వ్యవస్థలో కేంద్ర మంత్రిమండలి లోక్‌సభకు సమష్టిగా జవాబుదారీగా ఉంటుంది.

కనిపించేది ఒక్క నాయకుడే.. రిమోట్ మాత్రం ఒక్కరి చేతిలో లేదు!

అమెరికాలో అధ్యక్షుడి చేతిలో సైనిక కమాండ్ ఉంది; కాంగ్రెస్ చేతిలో యుద్ధానికి సంబంధించిన రాజ్యాంగ అధికారాలు, నిధుల నియంత్రణ ఉన్నాయి. భారత్‌లో రాష్ట్రపతి సర్వసైన్యాధ్యక్షుడు అయినా, ప్రధానమంత్రి నేతృత్వంలోని మంత్రిమండలి, కేబినెట్–CCS వ్యవస్థ ద్వారా కీలక నిర్ణయాలు రూపుదిద్దుకుంటాయి. యుద్ధ నిర్ణయం కొన్ని క్షణాల్లో తీసుకున్నట్లు కనిపించవచ్చు. కానీ దాని వెనుక రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, పార్లమెంట్, సైన్యం, డబ్బు, దౌత్యం అన్నీ పనిచేస్తుంటాయి. కనిపించేది ఒక్క నాయకుడే కావచ్చు.
యుద్ధానికి రిమోట్ మాత్రం ఒక్కరి చేతిలో ఉండదు.