Navaratri Brahmotsavam | తిరుమల శ్రీవారి ఆలయంలో పద్మావతి అమ్మవారు ఎందుకు కనిపించరు?

• తిరుచానూరులో కొలువైన పద్మావతి ఎవరు?
• అలమేలుమంగ, లక్ష్మీదేవి ఒక్కరేనా?
• తిరుమల, తిరుచానూరు క్షేత్రాల వెనుక ఆసక్తికరమైన పురాణగాథ

Navaratri Brahmotsavam | తిరుమల అనగానే ముందుగా గుర్తుకొచ్చేది కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం వేంకటేశ్వరస్వామి. ఏడు కొండలపై కొలువుదీరిన స్వామివారిని దర్శించుకునేందుకు దేశవిదేశాల నుంచి భక్తులు తరలివస్తుంటారు. శ్రీవారి ఆలయంలో మూలవిరాట్టు పక్కన అమ్మవారి ప్రత్యేక విగ్రహం ఎందుకు కనిపించదు? ఇతర వైష్ణవ ఆలయాల్లో స్వామివారితో పాటు అమ్మవారిని దర్శించుకునే అవకాశం ఉంటుంది కదా! మరి తిరుమలలో ఆ సంప్రదాయం ఎందుకు భిన్నంగా ఉంది? తిరుచానూరులో కొలువైన అమ్మవారు పద్మావతీదేవినా? అలమేలుమంగనా? ఈ పేర్లన్నీ ఒకే దేవతను సూచిస్తున్నాయా? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకోవాలంటే శ్రీవారి అవతారగాథతోపాటు లక్ష్మీదేవి, పద్మావతీదేవిలకు సంబంధించిన పురాణ కథనాలను పరిశీలించాలి.

లక్ష్మీదేవి అలక.. భూలోకానికి విష్ణుమూర్తి

పురాణాల ప్రకారం.. వైకుంఠంలో లక్ష్మీదేవి, శ్రీమహావిష్ణువు కొలువుదీరి ఉండేవారు. ఒక సందర్భంలో భృగుమహర్షి విష్ణుమూర్తి వక్షస్థలాన్ని పాదంతో తన్నడంతో లక్ష్మీదేవి మనస్తాపానికి గురై వైకుంఠాన్ని విడిచి వెళ్లిందని కథనం. భార్య వియోగంతో శ్రీమహావిష్ణువు ఆమెను వెతుకుతూ భూలోకానికి వచ్చాడు. చివరకు తిరుమల సమీపంలోని ఆదివరాహ క్షేత్రంలో తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండిపోయాడు. ఆదివరాహస్వామి ఆయనకు నివాసం కల్పించగా, వకుళాదేవి సేవలు అందించిందని స్థలపురాణం చెబుతుంది. ఈ క్రమంలోనే శ్రీనివాసుడి జీవితంలో పద్మావతీదేవి ప్రవేశించింది. ఆకాశరాజు కుమార్తెగా పెరిగిన పద్మావతిని చూసి శ్రీనివాసుడు ప్రేమలో పడ్డాడు. అనంతరం వకుళాదేవి మధ్యవర్తిత్వంతో వివాహ ప్రయత్నాలు ప్రారంభమయ్యాయి. ఆకాశరాజు, ధరణీదేవి అంగీకారంతో పద్మావతీ శ్రీనివాసుల కల్యాణం వైభవంగా జరిగినట్లు పురాణగాథ వివరిస్తుంది. అయితే, పద్మావతీదేవి కథ అంతటితో మొదలై ముగిసిపోయేది కాదు. ఆమెకు సంబంధించిన పూర్వజన్మ వృత్తాంతం కూడా పురాణాల్లో కనిపిస్తుంది.

పద్మావతి పూర్వజన్మ రహస్యం ఏమిటి?

పురాణ కథనాల ప్రకారం.. పద్మావతీదేవికి వేదవతితో సంబంధం ఉంది. కుశధ్వజుడు, మాలావతిల కుమార్తెగా జన్మించిన వేదవతి లక్ష్మీదేవి అంశతో అవతరించిందని చెబుతారు. చిన్నతనం నుంచే విష్ణుమూర్తిని భర్తగా పొందాలని తపస్సు చేసిందట. త్రేతాయుగంలో రావణుడు ఆమెను వేధించేందుకు ప్రయత్నించడంతో వేదవతి తీవ్రంగా ప్రతిఘటించింది. తనను అవమానించిన రావణుడి వినాశనానికి కారణమవుతానని ప్రతిజ్ఞ చేసి యోగాగ్నిలో దేహాన్ని విడిచిందని కథనం. అగ్నిదేవుడు ఆమెను రక్షించి తన వద్ద ఉంచుకున్నాడని కొన్ని పురాణ సంప్రదాయాలు వివరిస్తాయి. తర్వాత శ్రీరామావతార సమయంలోనూ వేదవతి కథ కొనసాగుతుంది. రావణుడు సీతాదేవిని అపహరించిన సందర్భంలో నిజమైన సీతను అగ్నిదేవుడు తన సంరక్షణలో ఉంచి, ఆమె స్థానంలో వేదవతిని పంపినట్లు కొన్ని పురాణ కథనాలు పేర్కొంటాయి. రావణ సంహారం అనంతరం అగ్నిప్రవేశ ఘట్టంలో సీతతో పాటు వేదవతి కూడా శ్రీరాముడి ఎదుటకు వచ్చిందని చెబుతారు. అప్పుడు వేదవతి తనను స్వీకరించాలని కోరగా, ఏకపత్నీవ్రతాన్ని పాటిస్తున్న శ్రీరాముడు ఆ జన్మలో ఆమె కోరిక నెరవేరదని, కలియుగంలో అది ఫలిస్తుందని వరమిచ్చాడన్నది ఈ కథనంలోని ముఖ్యాంశం. ఈ వరమే కలియుగంలో పద్మావతీదేవి అవతారానికి నేపథ్యమని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.

పద్మంలో లభించిన బాలిక..

కలియుగంలో నారాయణవనాన్ని పాలిస్తున్న ఆకాశరాజుకు చాలాకాలం సంతానం కలగలేదు. గురువుల సూచన మేరకు ఆయన పుత్రకామేష్టి యాగానికి సిద్ధమయ్యాడు. యాగంలో భాగంగా బంగారు నాగలితో భూమిని దున్నుతుండగా, నేలలో నుంచి ఓ పెద్ద పద్మం బయటపడిందట. ఆ పద్మం మధ్యలో అందమైన బాలిక కనిపించింది. ఆకాశరాజు, ఆయన భార్య ధరణీదేవి ఆ బాలికను తమ కుమార్తెగా స్వీకరించి పెంచారు. పద్మంలో లభించినందున ఆమెకు ‘పద్మావతి’ అని పేరు పెట్టినట్లు స్థలపురాణం వివరిస్తుంది. ఆ బాలికే తరువాత శ్రీనివాసుడిని వివాహం చేసుకున్న పద్మావతీదేవిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. వనవిహారానికి వెళ్లిన సమయంలో శ్రీనివాసుడిని చూసి పద్మావతి ఆకర్షితురాలైందని, అనంతరం వివాహానికి సంబంధించిన ఏర్పాట్లు జరిగాయని పురాణగాథ చెబుతుంది. ఈ కల్యాణం తిరుమల క్షేత్ర చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఘట్టంగా భక్తులు భావిస్తారు.

Padmavathi Ammavaru

అలమేలుమంగ అంటే?

పద్మావతీదేవిని ‘అలమేలుమంగ’ అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ పేరు తమిళ భాషలోని ‘అలర్‌ మేల్‌ మంగై’ అనే పదబంధం నుంచి వచ్చిందని సాధారణంగా వివరిస్తారు. ‘అలర్‌’ అంటే పుష్పం, ‘మేల్‌’ అంటే పైన, ‘మంగై’ అంటే యువతి లేదా దేవి అనే అర్థాలు ఉన్నాయి. పద్మంపై ఆసీనురాలైన దేవిని సూచించే ఈ పదబంధం కాలక్రమంలో అలమేలుమంగగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. అంటే పద్మావతి, అలమేలుమంగమ్మ ఇద్దరు ఒక్కటే అన్నమాట. తిరుచానూరులో కొలువైన అమ్మవారినే ఈ రెండు పేర్లతోనూ భక్తులు ఆరాధిస్తారు. పద్మంలో అవతరించిన దేవిగా పద్మావతి అని, పద్మంపై కొలువైన మహాలక్ష్మి స్వరూపంగా అలమేలుమంగ అని కీర్తిస్తారు.

మరి తిరుమలలో అమ్మవారు ఎక్కడ?

ఇదే భక్తుల్లో తరచూ తలెత్తే ప్రశ్న. వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయంలో మూలవిరాట్టు పక్కన పద్మావతీదేవి ప్రత్యేక విగ్రహం కనిపించకపోవడానికి సంప్రదాయపరమైన వివరణ ఉంది. పురాణ కథనాల ప్రకారం.. శ్రీనివాసుడిని వివాహం చేసుకున్న పద్మావతి తిరుమలకు వెళ్లే సందర్భంలో దేవతలు, మహర్షుల ప్రార్థనతో తిరుచానూరులో అర్చామూర్తిగా కొలువుదీరేందుకు అంగీకరించిందని చెబుతారు. అందువల్ల తిరుచానూరులో అమ్మవారు స్వతంత్ర ఆలయంలో భక్తులకు దర్శనమిస్తున్నారు. మరోవైపు మహాలక్ష్మి స్వామివారి వక్షస్థలంలో కొలువై ఉంటుందని వైష్ణవ సంప్రదాయం వివరిస్తుంది. శ్రీవారి మూలవిరాట్టును పరిశీలిస్తే వక్షస్థలంలో లక్ష్మీదేవి రూపానికి ప్రత్యేక స్థానం ఉన్నట్లు తెలుస్తుంది. అందువల్ల అమ్మవారు తిరుమలలో లేరని చెప్పడం కంటే.. ఆమె స్వామివారి వక్షస్థలంలో అంతర్భాగంగా ఉన్నారని భక్తి సంప్రదాయం భావిస్తుందని చెప్పడం సముచితం. ఇక్కడ మరో విషయాన్ని గుర్తించాలి. పురాణాల్లో లక్ష్మీదేవి, పద్మావతీదేవి అవతారాలు, వారి పరస్పర సంబంధం గురించి వివిధ కథనాలు ఉన్నాయి. వాటి వివరాలు సంప్రదాయాన్ని బట్టి కొంత భిన్నంగా ఉంటుంది. అయినప్పటికీ తిరుచానూరులోని పద్మావతీదేవిని మహాలక్ష్మి స్వరూపంగా ఆరాధించడం శ్రీవైష్ణవ భక్తి సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన అంశం.

వక్షస్థలంలో లక్ష్మి.. పేరులోనే శ్రీనివాసుడు

‘శ్రీనివాసుడు’ అనే పేరుకు కూడా ఈ సందర్భంలో ప్రత్యేకమైన అర్థం చెబుతారు. ‘శ్రీ’ అంటే లక్ష్మీదేవి, ‘నివాసుడు’ అంటే నివాసంగా కలిగినవాడు. అంటే లక్ష్మీదేవిని తన వక్షస్థలంలో ధరించినవాడు శ్రీనివాసుడు అనే భావన ఇందులో కనిపిస్తుంది. లక్ష్మీదేవి సంపదకు మాత్రమే ప్రతీక కాదు. కరుణ, శుభం, ఐశ్వర్యం, సౌభాగ్యం, శాంతి వంటి అనేక శుభగుణాలకు ఆమెను ప్రతిరూపంగా భావిస్తారు. అందుకే స్వామివారిని దర్శించుకునే సమయంలో ఆయన వక్షస్థలంలోని అమ్మవారి రూపానికీ భక్తులు ప్రత్యేకంగా నమస్కరిస్తారు. తిరుమలలో స్వామివారిని, తిరుచానూరులో అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం ద్వారా శ్రీనివాసుడి అనుగ్రహంతో పాటు మహాలక్ష్మి కటాక్షం కూడా లభిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ రెండు క్షేత్రాలు పరస్పరం అనుబంధంగా భావించబడటానికి ఇదొక ప్రధాన కారణం.

తిరుచానూరు దర్శనానికి ఎందుకంత ప్రాధాన్యం?

తిరుమల శ్రీవారి దర్శనానికి వచ్చే భక్తులు తిరుచానూరులోని పద్మావతీ అమ్మవారిని కూడా దర్శించుకోవడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతోంది. అమ్మవారిని సౌభాగ్యప్రదాయినిగా, కరుణామయిగా, భక్తుల కోరికలు ఆలకించే దేవిగా ఆరాధిస్తారు. కుటుంబ శ్రేయస్సు, ఐశ్వర్యం, సుఖసంతోషాల కోసం భక్తులు ఆమెను ప్రార్థిస్తుంటారు. తిరుమలలోని శ్రీవారి ఆలయం, తిరుచానూరులోని అమ్మవారి ఆలయం వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో ఉన్నప్పటికీ, పురాణగాథలు, ఆచార సంప్రదాయాలు ఈ రెండు క్షేత్రాలను ఒకే ఆధ్యాత్మిక కథనంలో భాగంగా నిలబెడుతున్నాయి. అందుకే తిరుమల యాత్రలో అమ్మవారి దర్శనానికి కూడా విశిష్టమైన స్థానం ఉంది.

ఏడు కొండలు.. ఆధ్యాత్మిక భావన

పద్మావతీదేవి, శ్రీనివాసుడి క్షేత్రాలకు సంబంధించి కొన్ని ఆధ్యాత్మిక వ్యాఖ్యానాలు కూడా ప్రచారంలో ఉన్నాయి. యోగ సంప్రదాయంలో మానవ శరీరంలోని చక్రాలను పద్మాలతో పోలుస్తారు. కుండలినీ శక్తి మూలాధారం నుంచి పైకి ప్రయాణిస్తూ వివిధ చక్రాలను అధిగమిస్తుందని యోగశాస్త్రం వివరిస్తుంది. ఈ భావనను తిరుమల క్షేత్రంతో అన్వయించే భక్తి వ్యాఖ్యానాల ప్రకారం.. పద్మావతీదేవి, శ్రీనివాసుడి క్షేత్రాల మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని సాధకుడి ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. అయితే ఇది ఆధ్యాత్మిక సంకేతార్థంగా చూడాల్సిన అంశం మాత్రమే.

రెండు క్షేత్రాలు.. ఒకే దివ్య అనుబంధం

తిరుమల శ్రీవారి ఆలయంలో అమ్మవారి ప్రత్యేక విగ్రహం కనిపించకపోవడం వెనుక భక్తి సంప్రదాయం, పురాణగాథలు, అర్చామూర్తుల ఆరాధనకు సంబంధించిన వివరణలు ఉన్నాయి. తిరుచానూరులో పద్మావతీదేవిగా, అలమేలుమంగగా కొలువుదీరిన అమ్మవారిని మహాలక్ష్మి స్వరూపంగా భక్తులు పూజిస్తారు. మరోవైపు తిరుమలలో శ్రీనివాసుడి వక్షస్థలంలో లక్ష్మీదేవికి స్థానం ఉందని సంప్రదాయం చెబుతుంది. అందుకే స్వామివారు, అమ్మవారు వేర్వేరు క్షేత్రాల్లో దర్శనమిస్తున్నప్పటికీ వారి మధ్య ఆధ్యాత్మిక అనుబంధం విడదీయలేనిదిగా భావిస్తారు. తిరుమలలో శ్రీవారిని, తిరుచానూరులో పద్మావతీ అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం భక్తులకు ఒక సంపూర్ణ ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని అందిస్తుంది.

Read Also :

Bedi Anjaneya Swamy | ఆంజనేయుడికి బేడీలు ఎందుకు?

Navaratri Brahmotsavam | ఘంటానాదం.. నైవేద్యానికి సంకేతం!

Navaratri Brahmotsavam | బ్రహ్మోత్సవాల వేళ.. సప్తగిరుల ప్రత్యేకతలు తెలిస్తే ఆశ్చర్యపోవాల్సిందే!

Shakti Peethas | దసరా నవరాత్రుల్లో దర్శించాల్సిన 18 శక్తిపీఠాలు