Morning Phone Habit | పొద్దున్నే లేవగానే మొబైల్ చూస్తున్నారా? ఇది అడిక్షన్ కాదట.. అసలు నిజం తెలిస్తే షాకవుతారు!

• ఉదయం నిద్రలేవగానే ఫోన్ చెక్ చేయడం కేవలం ఫోన్ అడిక్షన్ వల్ల మాత్రమే కాదు
• రాత్రి జరిగిన విషయాలను తెలుసుకోవాలనే మెదడు ఆరాటమే (Uncertainty reduction) దీనికి ప్రధాన కారణం
• ఇది క్యూ-రొటీన్-రివార్డ్ (cue-routine-reward) అనే ఒక మానసిక అలవాటు
• కానీ, ఈ అలవాటు మిమ్మల్ని గంటల తరబడి స్క్రోలింగ్ చేసేలా చేస్తే మాత్రం ప్రమాదమేనని నిపుణుల హెచ్చరిక

Morning Phone Habit | త్రినేత్ర.న్యూస్ : పొద్దున్నే అలారం మోగుతుంది.. దాన్ని సైలెంట్ చేస్తారు. మంచం మీద నుంచి లేవకముందే వాట్సప్ (WhatsApp), ఇన్‌స్టాగ్రామ్ (Instagram) లేదా ఈమెయిల్స్ చెక్ చేస్తారు. ఈ రోజుల్లో చాలామందికి ఇదొక దినచర్యగా మారిపోయింది. దీన్నే మనం స్మార్ట్‌ఫోన్ అడిక్షన్ (Smartphone addiction) అనుకుంటాం. కానీ, సైకాలజీ (Psychology) చెబుతున్న నిజం వేరే ఉంది. ఉదయం లేవగానే ఫోన్ పట్టుకోవడానికి కారణం కేవలం సెల్ఫ్-కంట్రోల్ లేకపోవడం కాదట!

రాత్రి ఏం జరిగిందో తెలుసుకోవాలనే ఆరాటం

దీన్ని సైకాలజీ పరిభాషలో 'అన్‌సర్టెనిటీ రిడక్షన్' (Uncertainty reduction) అంటారు. మీరు నిద్రలో ఉన్నప్పుడు ప్రపంచం ఆగిపోదు కదా. స్నేహితుల మెసేజ్‌లు రావచ్చు, బ్రేకింగ్ న్యూస్ ఉండొచ్చు, ఆఫీస్ నుంచి ఈమెయిల్స్ (Emails) రావచ్చు. వీటన్నింటిని తెలుసుకుని.. మెదడులోని ఆ ఆందోళనను తగ్గించుకోవడానికే మనం వెంటనే ఫోన్ చెక్ చేస్తాం. ముఖ్యమైన ఇంటర్వ్యూ లేదా ఎగ్జామ్ ఉన్న రోజు ఈ ఫీలింగ్ మరీ ఎక్కువగా ఉంటుంది. మనకు ఏదైనా తెలియని విషయం ఉన్నప్పుడు వెంటనే సమాచారం తెలుసుకోవాలని బ్రెయిన్ కోరుకుంటుంది. ఫోన్ ఆ సమాచారాన్ని క్షణాల్లో ఇస్తుంది.

మోటివేషన్ కంటే అలవాటే పవర్‌ఫుల్

దీనికి మరో కారణం 'హాబిట్ లూప్ థియరీ' (Habit loop theory). ప్రతిరోజూ ఒకే పనిని రిపీట్ చేస్తుంటే అది ఆటోమేటిక్ అలవాటుగా మారిపోతుంది. నిద్రలేవగానే ఫోన్ చేతిలో ఉండటం దీనికి బెస్ట్ ఎగ్జాంపుల్. ప్రవర్తనా నిపుణులు దీన్ని క్యూ-రొటీన్-రివార్డ్ లూప్ (cue-routine-reward loop) గా వర్ణిస్తారు. ఇక్కడ 'నిద్రలేవడం' క్యూ అయితే.. 'ఫోన్ చూడటం' రొటీన్, అందులో కనిపించే కొత్త మెసేజ్‌లు లేదా ఫన్నీ రీల్స్ (Reels) మనకు దొరికే 'రివార్డ్'.

ఆ 'రివార్డ్' కోసం మళ్లీ మళ్లీ..

ప్రతిరోజూ ఫోన్‌లో ఏదో ఒక ఎగ్జైటింగ్ న్యూస్ ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ ఎప్పుడో ఒకసారి స్నేహితుడి మెసేజ్ రావచ్చు, లేదా మన పోస్ట్‌కు లైక్స్ రావచ్చు. ఇలా ఏమొస్తుందో తెలియని ఆ 'అన్‌ప్రెడిక్టబిలిటీ' (Unpredictability) మన బ్రెయిన్‌ను మరింతగా అట్రాక్ట్ చేస్తుంది. దీన్నే వేరియబుల్ రివార్డ్స్ అంటారు. ఈ డిజిటల్ అలవాటు బలంగా మారడానికి ఇదే అసలు కారణం.

ప్రపంచంతో కనెక్ట్ అవ్వడం

కొన్ని గంటల నిద్ర తర్వాత మనం ప్రపంచంతో డిస్‌కనెక్ట్ అయిన ఫీలింగ్ వస్తుంది. టైమ్ ఎంతైంది? వాతావరణం ఎలా ఉంది? ఎవరైనా కాల్ చేశారా? ఈరోజు మీటింగ్స్ ఏమున్నాయి? ఇవన్నీ తెలుసుకుని ఆ రోజుకి ప్రిపేర్ అవ్వడానికే ఫోన్ చూస్తాం. ఇది కేవలం ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ (Entertainment) కోసం కాదు, మనల్ని మనం ఓరియంట్ చేసుకునే ప్రయత్నం అని మానసిక నిపుణులు చెబుతున్నారు.

మరి ఈ అలవాటు ఆరోగ్యకరమేనా?

అలా అని ఇది పూర్తిగా మంచిదని కాదు. ఉదయం లేవగానే ఫోన్ చూడటం కామనే అయినా.. ఆ తర్వాత ఏం చేస్తామన్నది ముఖ్యం. ఒక్కసారి ఫోన్ పట్టుకుని 45 నిమిషాల పాటు అనవసరంగా స్క్రోలింగ్ (Scrolling) చేస్తుంటే.. అది కచ్చితంగా మీ ప్రొడక్టివిటీని, మూడ్‌ను దెబ్బతీస్తుంది. కాబట్టి, పొద్దున్నే ఫోన్ పట్టుకోవడాన్ని పూర్తిగా 'అడిక్షన్' అనలేం కానీ, దానిపై మనకు కంట్రోల్ ఉండటం చాలా ముఖ్యం.