RBI | రూపాయిని నిల‌బెట్టేందుకు ఆర్‌బీఐ అంత ఖ‌ర్చు చేసిందా..?

RBI | రూపాయి విలువపై ఒత్తిడి కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో, భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్‌ (ఆర్‌బీఐ) డాలర్‌తో పోలిస్తే రూపాయి విలువను నిలబెట్టేందుకు విదేశీ మారక మార్కెట్‌లో సుమారు 75 నుంచి 80 బిలియన్ డాలర్లు వినియోగించి ఉంటుంద‌ని మార్కెట్ వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఎస్‌బీఐ) గ్రూప్ చీఫ్ ఎకనామిక్ అడ్వైజర్ సౌమ్య కాంతి ఘోష్ ఈ అంచనాలను ప్రస్తావించారు. అయితే, వాస్తవంగా రూపాయి రక్షణ కోసం ఆర్‌బీఐ వినియోగించిన మొత్తం దీనికంటే గణనీయంగా తక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉందని స్పష్టం చేశారు. విదేశీ కరెన్సీ సమీకరణ, దానికి సంబంధించిన స్వాప్ లావాదేవీలు కూడా కేంద్ర బ్యాంకు బ్యాలెన్స్ షీట్‌పై ప్రభావం చూపుతున్నాయని వివరించారు. రూపాయిపై నిరంతర ఒత్తిడి కొనసాగుతుండడం, సెప్టెంబర్‌లో రికార్డు గరిష్ఠ స్థాయికి చేరిన భారత విదేశీ మారక నిల్వలు ఆ తర్వాత వేగంగా తగ్గుముఖం పట్టడం ఈ అంచనాలకు కారణమయ్యాయి.

80 బిలియ‌న్ డాల‌ర్ల వ‌ర‌కు వినియోగం..?

ఆర్‌బీఐ వారపు గణాంకాల ప్రకారం, విదేశీ కరెన్సీ ఆస్తులు సెప్టెంబర్ 4న నమోదైన సుమారు 648.2 బిలియన్ డాలర్ల గరిష్ఠ స్థాయి నుంచి అక్టోబర్ 9 నాటికి 597.6 బిలియన్ డాలర్లకు తగ్గాయి. అంటే సుమారు 50.6 బిలియన్ డాలర్ల క్షీణత నమోదైంది. ఇదే సమయంలో అక్టోబర్ 9 నాటికి దేశ మొత్తం విదేశీ మారక నిల్వలు 726 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్నాయి. జూన్ 8న ప్రవేశపెట్టిన ప్రత్యేక ఎఫ్‌సీఎన్‌ఆర్‌(బి) డిపాజిట్ పథకం, ఇతర విదేశీ కరెన్సీ సమీకరణ చర్యల ద్వారా సెప్టెంబర్ 18 నాటికి సుమారు 143 బిలియన్ డాలర్ల నిధులు సమకూరినట్లు ఘోష్ తన నివేదికలో పేర్కొన్నారు. ఈ నిధుల్లో దాదాపు సగం, అంటే 75 నుంచి 80 బిలియన్ డాలర్ల వరకు, రూపాయికి మద్దతుగా విదేశీ మారక లావాదేవీల్లో వినియోగించి ఉంటార‌ని మార్కెట్ అంచనాలు చెబుతున్నాయి. అయితే 75 నుంచి 80 బిలియన్ డాలర్ల మొత్తం కేవలం అంచనా మాత్రమే. రూపాయి రక్షణ కోసం ఆర్‌బీఐ వాస్తవంగా ఖర్చు చేసిన మొత్తానికి సంబంధించి ఇది ధ్రువీకరించిన గణాంకం కాదు.

త‌గ్గుతున్న విదేశీ క‌రెన్సీ ఆస్తులు..

విదేశీ కరెన్సీ ఆస్తుల తగ్గుదల ఆర్‌బీఐ బాహ్య ఆర్థిక రక్షణ నిల్వలపై ఒత్తిడిని సూచించే ముఖ్యమైన సంకేతం. అయితే, రూపాయి విలువను నిలబెట్టేందుకు కేంద్ర బ్యాంకు విక్రయించిన డాలర్ల మొత్తంగా దీనిని నేరుగా పరిగణించలేం. స్పాట్ మార్కెట్‌లో జోక్యం, కరెన్సీ విలువల్లో మార్పుల వల్ల కలిగే ప్రభావం, ఫార్వర్డ్, స్వాప్ ఒప్పందాలకు సంబంధించిన లావాదేవీలు వంటి అనేక కారణాలతో విదేశీ కరెన్సీ ఆస్తుల్లో మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. ఆర్‌బీఐ చేపట్టిన విదేశీ కరెన్సీ సమీకరణ చర్యలు ఈ అంచనాలను మరింత సంక్లిష్టంగా మార్చాయి. అక్టోబర్ 2 నాటికి విదేశీ కరెన్సీ ఆస్తులు జూన్ 5న నమోదైన 543.4 బిలియన్ డాలర్ల స్థాయి కంటే సుమారు 61 బిలియన్ డాలర్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయని ఘోష్ పేర్కొన్నారు. సెప్టెంబర్ గరిష్ఠ స్థాయి నుంచి తగ్గుదల నమోదైనప్పటికీ, గత స్థాయితో పోలిస్తే ఆస్తులు ఇంకా ఎక్కువగానే ఉన్నాయని ఆయన విశ్లేషణ సూచిస్తోంది.

అధిక‌మ‌వుతున్న షార్ట్ పొజిష‌న్లు..

ఆర్‌బీఐ ఫార్వర్డ్ లావాదేవీల వివరాలు కూడా పరిస్థితి సంక్లిష్టతను వెల్లడిస్తున్నాయి. ఆగస్టు చివరి నాటికి బకాయి ఫార్వర్డ్ కాంట్రాక్టుల్లో ఆర్‌బీఐ నికర షార్ట్ డాలర్ పొజిషన్ రికార్డు స్థాయిలో సుమారు 200 బిలియన్ డాలర్లకు చేరింది. జూలై చివరి నాటికి ఇది 136.8 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉంది. ఎఫ్‌సీఎన్‌ఆర్‌(బి) పథకం, సంబంధిత స్వాప్ లావాదేవీల ద్వారా సమీకరించిన విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహాలు ఈ పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణాలుగా ఉన్నాయి. ఫార్వర్డ్ మార్కెట్‌లో షార్ట్ డాలర్ పొజిషన్ అంటే భవిష్యత్తులో రూపాయలకు బదులుగా డాలర్లను అందించాల్సిన బాధ్యత ఉండడం. ఇది స్పాట్ మార్కెట్‌లో ఇప్పటికే డాలర్లు విక్రయించినట్లుగా భావించకూడదు. మూడు నెలల్లో గడువు ముగిసే ఫార్వర్డ్ కాంట్రాక్టుల్లో ఆర్‌బీఐ నికర షార్ట్ పొజిషన్ ఆగస్టులో సుమారు 1.1 బిలియన్ డాలర్లకు మెరుగుపడిందని ఘోష్ తెలిపారు. జూన్ నుంచి ఈ విభాగంలో నికర షార్ట్ పొజిషన్ మొత్తంగా సుమారు 30 బిలియన్ డాలర్లు తగ్గింది. అదే సమయంలో, ఏడాది కంటే ఎక్కువ గడువు ఉన్న కాంట్రాక్టుల్లో నికర షార్ట్ పొజిషన్ జూలైలో 91 బిలియన్ డాలర్ల నుంచి ఆగస్టులో 176 బిలియన్ డాలర్లకు భారీగా పెరిగింది.

ఎస్‌బీఐ నిల్వల సమృద్ధిపై చేసిన అంచనా ప్రకారం, ఒత్తిడితో కూడిన పరిస్థితుల్లో భారత్‌కు 596 బిలియన్ డాలర్ల విదేశీ మారక నిల్వలు అవసరం కాగా, బంగారాన్ని మినహాయించిన వాస్తవ నిల్వలు 604.75 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్నాయి. బంగారం నిల్వలను కూడా కలిపి చూస్తే, ఈ అంచనా ప్రకారం దేశ మొత్తం విదేశీ మారక నిల్వలు అవసరమైన స్థాయిని మించి ఉన్నాయి.